Over evendit.nl en disclaimer
Auteursrecht * Privacy en cookies
Door het gebruik van deze site ga je akkoord met cookies
mrt 232013
 

Johann Sebastian Bach had als wees een moeilijke jeugd. Maar dat weerhield hem er niet van om hard te werken aan zijn kinderdroom om musicus te worden. Hij was er het kind niet naar om zich door moeilijkheden te laten ontmoedigen. Geen moeite was hem te veel om alles over muziek te kunnen leren. Als er iemand ooit bewees dat waar een wil is, ook een weg is, was dat wel deze later wereldberoemde componist. In deze derde aflevering over de jonge jaren van Bach lees je het waargebeurde, gedramatiseerde verhaal over de periode van zijn veertiende tot zijn achttiende jaar.

Terug naar deel 1 of deel 2.

Pentekening van groep jongeren die ondanks de ijzige wind bij het licht van een lantaarn staan te zingen.

Door weer en wind gingen Bach en andere kloosterschoolleerlingen buiten op straat zingen om iets bij te verdienen

De jonge Bach op het Michaelisgymnasium te Lüneburg

Op zijn veertiende jaar verliet Johann Sebastian Bach het huis van zijn oudere broer Christoph om zijn opleiding voort te zetten aan de particuliere school bij het Michaelisklooster te Lüneberg. De knaap had een prachtige sopraanstem en als tegenprestatie voor het zingen van belangrijke koorpartijen tijdens de kerkdiensten mocht hij gratis de lessen op school volgen.

Al snel kwam de baard in zijn keel, zodat hij geen sopraanpartijen meer kon zingen. Maar dankzij zijn vaardigheid op de viool en het klavecimbel mocht hij zijn gratis opleiding toch voortzetten.

Bach leerde zichzelf orgel spelen

Elke dag was de jonge Bach te vinden in de bibliotheek van het klooster. Daar bestudeerde hij de werken van de beste componisten. Al snel ging zijn muzikale belangstelling uit naar het orgel, want dat muziekinstrument ontroerde hem tot in het diepst van zijn ziel. Aangezien hij arm was, kon hij zich geen orgelles veroorloven. Dus begon hij zichzelf orgel te leren spelen. Hij was daarbij de eerste tijd helemaal op zichzelf aangewezen Later kreeg hij een vriend die organist was van de Sankt Johanneskirche. Van deze Georg Böhm kreeg hij veel steun bij zijn muzikale ontwikkeling.

De jongeman Bach werd gedreven door een drang om zich de kennis eigen te maken waarnaar hij op zoek was en niets kon hem daarvan afhouden. Als armlastige leerling was hij dankbaar voor elke grijpstuiver die hij kon verdienen en honger of vermoeidheid deerden hem niet wezenlijk. Zolang hij maar muziek kon studeren!

Bach wilde wel veertig kilometer lopen om naar een beroemd organist te kunnen luisteren

In die tijd stond Hamburg bekend als het ‘paradijs van de Duitse muziek’. Het feit dat die stad op ongeveer veertig kilometer afstand van Lüneburg lag, vormde voor Bach geen bezwaar om daar te voet heen te gaan. Hij had er veel voor over om de beroemde organist Johann Adam Reincken in Hamburg te horen spelen! Hij was gewaarschuwd dat belangrijke musici zoals Reincken niet wilden dat vreemdelingen meeluisterden als zij aan het oefenen waren. Daarom verschool Bach zich in een hoekje van de kerk waar de organist hem niet kon zien.

De intense vreugde van het luisteren naar een groot meester op het orgel maakte dat de jonge Bach er graag de lange tocht voor over had. Als hij na het beluisteren van het concert zwaar vermoeid en met pijnlijke voeten weer naar huis liep, hoorde hij de muziek nog in zijn hoofd naklinken.

Zo’n lange tocht naar Hamburg kon hij zich niet vaak veroorloven, want hij moest met zingen op straat en andere klussen het geld voor zijn kost en inwoning bij elkaar zien te krijgen. Maar doorgaans leed hij liever honger dan dat hij een kans voorbij liet gaan om de beroemde Reincken op het orgel te horen spelen.

De hongerige Bach smulde van haringkoppen

Op een keer was hij in Hamburg gebleven tot hij zo goed als platzak was. Toen moest hij, terwijl een gure en bijtende wind waaide, met een lege maag de ruim veertig kilometer naar huis in Lüneburg afleggen. Hij was nog maar kort onderweg toen de muziek in zijn hoofd, die hem anders altijd vergezelde, tot zwijgen kwam.

Toen drongen heerlijke etensgeuren in zijn neus. Voor zich uit zag hij een kleine herberg waarvan de deur open stond. Hij kon het niet laten om naar binnen te gluren, in de hoop te zien wat voor lekkers er werd gekookt.

Plotseling ging er boven zijn hoofd een raam open. Iemand gooide een aantal haringkoppen op straat. De arme Johann Sebastian Bach was maar al te blij dat hij iets kon eten. Toen hij de haringkoppen uit elkaar haalde, zag hij tot zijn grote verbazing dat elk ervan een Deens dukaat bevatte! Hij keek omhoog, maar zijn weldoener was niet te zien. Zonder verdere tijd te verspillen ging de tiener de herberg binnen om te genieten van een voedzame en heerlijke maaltijd. Tot zijn vreugde hield hij nog genoeg geld over om nog eens een reisje naar Hamburg te maken.

De hongerige Bach zat voor de herberg en at de hem toegeworpen haringkoppen met smaak op

De hongerige Bach zat voor de herberg en at de hem toegeworpen haringkoppen met smaak op

Bach kreeg een aanstelling als violist en werd op zijn achttiende organist

Intussen maakte de jonge Bach snelle vorderingen met zijn studie. Mede dankzij de hulp van zijn vriendschap met Georg Böhm, de organist van de Sankt Johanneskirche in Lüneburg, werd hij een uitstekend organist.

Toen hij drie jaar in Lüneberg op school had gezeten, zag Bach kans violist te worden in het eigen orkest van prins Johann Ernst von Sachsen-Weimar. Maar toen er in Arnstadt een organist werd gezocht voor de nieuwe kerk met een nieuw orgel, bood Bach zijn diensten aan en werd aangenomen. Hij was toen achttien jaar oud. Dit werd het begin van zijn vruchtbare leven als musicus en componist.

Handgeschreven bladmuziek van J.S. Bach

Een voorbeeld van het nette muzikale handschrift van Johann Sebastian Bach

Bovenstaand verhaal is een vertaling en vrije bewerking door de redactie van Evendit.nl van Story-lives of Great Musicians van Francis Jameson Rowbotham, te vinden op: http://www.gutenberg.org/ebooks/19748.

Johann Sebastian Bach: boeken en cd’s

Wil je meer achtergrondinformatie over deze wereldberoemde componist en zijn muziek? Kijk bijvoorbeeld eens bij de boeken en muziek van Johann Sebastian Bach die je bij bol.com kunt kopen.

Dossier componisten

Dit artikel maakt deel uit van het dossier componisten.