Over evendit.nl en disclaimer
Auteursrecht * Privacy en cookies
Door het gebruik van deze site ga je akkoord met cookies
feb 012016
 

Op je klarinet de eerste noten spelen. Dat is de uitdaging voor alle beginners op dit veelzijdige blaasinstrument. Het begint met het voortbrengen van je eerste klanken. Hoe pak je dat aan? Waarop let je allemaal op als je uiteindelijk mooie klanken uit je muziekinstrument wilt krijgen? De ontwikkeling van je embouchure begint met vier gemakkelijke stappen ter voorbereiding van je toonvorming op de klarinet.

Wat is embouchure?

De kwaliteit en de aard van de klank die je uit je klarinet krijgt, hangt voor een groot deel af van je embouchure. Dat wil zeggen, van het totaal van factoren zoals de stand van je mond (dus hoe je je lippen en andere gelaatsspieren en je kaken houdt), je ademsteun en de vorm en de richting van je luchtstroom.

Wat maakt een geoefende embouchure op de klarinet zo belangrijk?

omslag van het tipboek Klarinet

Tipboek Klarinet; door Hugo Beemsterboer. Inclusief grepentabellen. (bol.com)

Je embouchure is iets waaraan je altijd blijft werken, hoe gevorderd je ook bent. Zo kun je met behulp van je embouchure luid of juist zacht spelen. Met een geoefende embouchure kun je tonen omhoog of omlaag intoneren, en een persoonlijke klankkleur oproepen. Volgens sommige ervaringsdeskundigen bepaalt je embouchure wel tot zo’n tachtig procent van de aard en kwaliteit van de klank van je blaasinstrument.

Of je een volle, mooie en heldere toon uit je instrument krijgt, hangt vaak niet zozeer af van de kwaliteit van je instrument als wel van de geoefendheid van je embouchure (en dat laatste is, jawel, een kwestie van oefenen, oefenen, en nog eens oefenen). Natuurlijk speelt ook de staat van onderhoud van je instrument een rol. Met slecht afgestelde kleppen is het zwaar spelen en vaak ook moeilijk om een goede klank uit je instrument te krijgen.

Voorbereiding op het blazen van je eerste tonen

Veel echte starters op de klarinet krijgen in het begin nog geen piep uit hun instrument, hoe hard ze ook blazen. Het aanblazen van een klarinet, ongeacht het type, gebeurt in beginsel op dezelfde manier. Het maakt dus wat dat betreft weinig of niets uit of je op een besklarinet, een esklarinet of een basklarinet speelt.

Je hoeft helemaal niet hard te blazen om een volle toon uit je instrument te krijgen. In feite heb je weinig kracht nodig om het riet van je klarinet op de juiste manier met blazen in trilling te krijgen. Maar je moet wel precies weten op welke manier het aanblazen op de klarinet gaat.

Hierna leer je stap voor stap om je eerste geluid uit de klarinet te krijgen.

Maak een kussentje van je lippen

Sluit je lippen en houd ze ontspannen op elkaar. Laat nu met gesloten lippen je onderkaak iets minder dan een centimeter zakken. Je onderlip krult niet een beetje over je ondergebit heen, maar strekt zich recht omhoog en buigt zich iets naar buiten. Je trekt je onderkaak dus iets omlaag terwijl je tegelijkertijd je onderlip omhoog trekt.

Trek de bovenste kinspieren omhoog en de onderste omlaag

Trek het gedeelte van je kin boven het natuurlijke kuiltje van je kin recht omhoog. Trek vervolgens het gedeelte beneden het natuurlijke kuiltje van je kin strak omlaag over het benige deel van de kin. Zorg dat het zachte, vlezige deel van je lippen zacht en soepel blijft. Dit zachte gedeelte is van groot belang bij de ontwikkeling van je embouchure voor de klarinet.

Plaats het mondstuk van de klarinet in je mond

Houd je hoofd rechtop. Laat je kruintje het hoogste punt vormen. Breng nu de klarinet naar je mond. Een veelgemaakte fout is dat beginners op de klarinet hun hoofd naar de klarinet brengen, in plaats van omgekeerd.

Het is de bedoeling dat je slechts een klein gedeelte van het mondstuk van de klarinet in je mond steekt. Die ene centimeter ruimte tussen je kaken is voldoende voor het insteken van het mondstuk. Trek eerst met gesloten lippen een soort smalle en zuinige glimlach waarbij je je mondhoeken naar elkaar toe en enigszins naar voren trekt (zet dus géén brede glimlach op). Zorg daarbij ervoor dat je de lippen niet tuit alsof je wilt kussen. Het rood van je onderlip moet zichtbaar blijven. Je onderlip mag nooit naar binnen rollen.

Houd je lippen nog steeds op elkaar terwijl je de mondhoeken iets omhoog trekt. Breng nu het mondstuk naar de mond. Duw het mondstuk naar binnen, terwijl je de lippen in de eerder ingenomen stand houdt. Als het goed is, voel je nu dat het riet van de klarinet verticaal ligt tegen de binnenkant van het rode deel van de onderlip. Veranker nu het mondstuk stevig achter de bovenste voortanden.

Blaas op het mondstuk

Afbeelding van Kunststof Buffet Crampon B12 klarinet met B45 mondstuk en Légère-rietje

Besklarinet

Nu het mondstuk van je klarinet stevig rust op het kussentje van je lippen en achter je bovenste voortanden is verankerd, blaas je tegen het riet aan.

Blaas, en laat de lucht daarbij vrij door je open keel en mondholte stromen. Als het goed is, komt er nu geluid uit je klarinet.
Probeer nu een aantal keer geluid voort te brengen door ‘te’ te zeggen, terwijl je met het uiterste puntje van je tong tegen het riet tikt.

Maak je geen zorgen als je dat geluid dat nu uit je klarinet komt uitgesproken lelijk vindt. In dit stadium zul je hoogstwaarschijnlijk nog geen mooie klanken uit je instrument kunnen toveren.

Op dit moment is je streven erop gericht om willekeurig welk geluid met de klarinet te produceren. Als je wat verder gevorderd bent op je blaasinstrument, leer je waarop je voor een goede toonvorming allemaal moet letten.

Ontspan je mondhoeken om adem te halen en opnieuw aan te blazen. Let erop dat je je wangen niet vol blaast. Let er ook op dat je de bovenlip niet slap laat worden. Bijt nooit op het mondstuk. Als het goed is, geeft de verankering van het mondstuk achter je bovenste voortanden voldoende houvast voor de klarinet. Als je kramp of een moe gevoel in je kaken krijgt, begin dan nog eens met de aanwijzingen onder het kopje Maak een kussentje van je lippen.

Is het je gelukt geluid uit je klarinet te krijgen? gefeliciteerd! Nu je deze basisbeginselen beheerst, kun je verder werken aan de techniek van een goede toonvorming. Daarbij is vooral ook de ontwikkeling van je ademsteun van belang. Probeer dagelijks te oefenen, liefst meerdere keren korte tijd achter elkaar. Op die manier boek je de snelste vorderingen.

Een handige grepentabel voor de klarinet vind je op de site van de Woodwind Fingering Guide op: http://www.wfg.woodwind.org/clarinet/

Dossier klarinet

Dit artikel maakt deel uit van het dossier klarinet. In dit dossier vind je een overzicht van alle artikelen over dit buitengewoon veelzijdige enkelrietinstrument.

Een eerdere versie van dit artikel werd op 12 april 2012 door de auteur, An Schrijfstra, gepubliceerd op Infonu.nl onder de titel Klarinet voor beginners: leren aanblazen.

Bronnen

  • The Art of Clarinet Playing; Keith Stein; Summy Birchard
  • Step One: Plat Clarinet; Sue Terry; Amsco Publications
  • Mel Bay’s Clarinet Method; Louis Hittler; Mel Bay Publications, Inc.
  • Embouchure; Wikpedia; http://en.wikipedia.org/wiki/Embouchure
  • Ansatz (Blasinstrument); http://de.wikipedia.org/wiki/Ansatz_%28Blasinstrument%29