Over evendit.nl en disclaimer
Auteursrecht * Privacy en cookies
Door het gebruik van deze site ga je akkoord met cookies

Positie van je pols, hand en vingers bij het pianospelen

 
Voor het laatst aangepast op 15 februari 2015;
 Piano  
okt 182014
 

Voordat je daadwerkelijk de eerste toetsen aanslaat, is het van belang om op een ontspannen manier de juiste zithouding voor de piano aan te nemen. Daarbij let je, om te beginnen, op de positie van je hoofd, schouders armen en ellebogen. Daarna concentreer je je op het aannemen van de juiste positie van je polsen, handen en vingers. Een gezonde houding achter de piano is namelijk van groot belang om duurzaam en muzikaal piano te leren spelen.

Het belang van een comfortabele en vrije houding van handen en vingers bij het pianospel

Josef Casimir Hofmann (1876-1957) is bij tijdens zijn leven zeer beroemde Amerikaans pianist en componist van Poolse afkomst. (Zijn oorspronkelijke naam luidt Józio Kazimierz Hofmann). Van zijn hand is het boek Piano Playing; With Questions Answered.

Hij adviseert in zijn boek om bij het pianospel de handen en vingers in het algemeen zo vrij mogelijk en op een comfortabele manier te bewegen. Daarmee bedoelt hij dat je moet streven naar een natuurlijke houding van handen en vingers die deze spontaan aannemen als je je handen op een betrekkelijk ontspannen manier op het toetsenbord plaatst. Want alleen op die manier blijven deze flexibel. En dat is noodzakelijk voor een muzikaal pianospel.

Je pols iets lager dan je hand houden?

Carl Humphries adviseert in zijn The Piano Handbook om de polsen iets lager te houden dan de rest van de hand. Volgens hem moet de pols ontspannen aanvoelen, maar niet in zo’n sterke mate dat de hand daardoor op de piano zakt. Het is de bedoeling dat je pols je hand op een ontspannen manier ondersteunt bij het pianospel.

Of je pols een fractie hoger dan je hand houden?

Josef Hofmann adviseert in zijn boek Piano Playing With Piano; Questions Answered daarentegen om de polsen een fractie hoger dan de handen te houden. In het onderdeel van dit boek waarin hij antwoord geeft op vragen van lezers, meldt hij een voorkeur voor een ‘gemiddelde’ houding, dat wil zeggen: niet hoog en ook niet laag. Volgens hem moet het heffen of laten zakken van de polsen tijdens het piano spelen beperkt blijven tot speciale gelegenheden.

Hij is dus voorstander ervan dat je arm en pols een min of meer rechte lijn vormen.  Je arm mag dus niet een hoek  met je pol vormen. Hofmann waarschuwt tegen het onbewust spannen van de pols.  Zijn advies komt erop neer dat je  je erop concentreert dat je de kracht van je arm via je hand overbrengt naar je vingertoppen. Let erop dat je arm daarbij niet gespannen is, want daar krijg je vermoeidheidsklachten van. En houd er rekening mee dat het je mogelijk maanden van pianostudie kost voordat je met de vereiste mate van ontspanning in je armen kunt spelen.

Hoe houden beroemde pianisten hun polsen?

Als je bijvoorbeeld op youtube kijkt naar de handen van beroemde pianisten, zie je variaties in de manieren waarop zij hun polsen houden. Maar allemaal hebben deze pianisten een ontspannen houding.

Laat je polsen niet kantelen

foto van handen met gebogen vingers op de pianotoetsen

Kinderhanden aan de piano

Zorg dat je polsen niet gekanteld zijn als je piano speelt, anders is het niet mogelijk om je knokkels evenwijdig aan het toetsenbord te houden. Houd je handen zoveel mogelijk evenwijdig aan het toetsenbord, Streef ernaar dat de toppen van je (gebogen!) vingers in de basishouding ongeveer het midden van de pianotoetsen raken.

Hoe los je het probleem van stijve polsen op?

Is door een verkeerd gebruik van je polsen daarin een zekere stijfheid ontstaan?  Dan, kun je erger voorkomen, en sterker nog, de stijfheid leren te verminderen door advies in te winnen bij een deskundige op het gebied van de Alexandertechniek of een andere deskundige op ergonomisch gebied.

Zijn je polsen stijf, omdat je ze tot nu toe weinig of niet gebruikt?  zouden volgens Hofmann oefeningen in het spelen van octaven zinvol kunnen zijn. Hij adviseert om tijdens het oefenen goed te letten op je polsen en ze rust te gunnen zodra je ook maar het eerste gevoel krijgt dat ze verstijven.

Wat is ‘ademen met de polsen’ als het om pianospelen gaat?

Hoe vreemd het op het eerste gezicht ook klinkt, sommige invloedrijke pianodocenten, zoals Carola Grindea (1914-2009) adviseren om met de polsen te ‘ademen’. Daarmee bedoelen ze dat de pianist tijdens het spelen zijn polsen voortdurend afwisselend omhoog en omlaag brengt om spanning in de polsen tegen te gaan. Een beweeglijke pols is ontspannen en dat stelt je in staat om sneller te spelen en bovendien minder gauw moe te worden.

Waarom je piano het beste met gebogen vingers speelt

Omslag van het boek Pianospelen voor Dummies

Pianospelen voor Dummies (bevat audio-cd om mee te oefenen) (bol.com)

Er zijn diverse goede redenen waarom je het beste je vingers gebogen houdt bij het pianospelen. Op die manier maak je het verschil tussen de lengte en vorm van de verschillende vingers namelijk zo klein mogelijk.

Als je de toppen van je gebogen vingers op de toetsen zet, en je de knokkels van je hand evenwijdig aan het toetsenbord plaatst, komt je duim vanzelf in de juiste speelpositie. In die speelpositie is de duim enigszins naar binnen gebogen (in de richting van je hand) en kun je de duim gemakkelijk onder de vingers bewegen of de vingers over de duim zetten bij het spelen op de piano.

Overigens, de vingers moeten ook weer niet te sterk gekromd zijn, want dit zou volgens Carola Grindea kunnen leiden tot focale dystonie. Denk hierbij aan het onwillekeurig opkrullen van een of meer vingers. Een andere deskundige meent dat, fysiologisch gezien, je op de voor je fysiologie natuurlijkste manier speelt als je nog je nagels onder je licht gebogen vingers tijdens het pianospelen kunt zien.

Arthur Rubinstein, een beroemd Pools-Amerikaanse componist van Joodse afkomst (1887-1982) speelde met betrekkelijk licht gebogen vingers.

Zou je met min of meer recht gehouden vingers spelen, dan hebben de topjes van je vingers de neiging om naar buiten te knikken. Dat bemoeilijkt het spelen van snelle loopjes en is ook ergonomisch gezien onverstandig.

Hofmann neemt op het punt van de gebogen vingers een pragmatisch standpunt in. Naar zijn mening telt alleen het resultaat als je op een bepaalde manier piano speelt. Levert het spelen met sterk gebogen vingers tot een ongelijk of brokkelig spel? Verander dan de curve die je vingers maken net zolang tot je hebt ontdekt welke mate van gebogenheid bij het pianospel het beste bij jouw hand past.

Zorg ervoor dat je vingernagels niet al te lang zijn: dat bemoeilijkt het spelen met gebogen vingers. Houd je nagels bij voorkeur relatief kort.

De rol van de duim bij het pianospel

Samen met de positie van de middelvinger is ook die van de duim van het grootste belang voor een goede en precieze vingertechniek. Om te beginnen moet je erop letten dat als je de toetsen met de middelvinger of duim aanslaat, je niet de hele hand, laat staan de arm beweegt.
Als je een toonladder speelt, kun je je duim het beste enigszins gebogen naast de wijsvinger houden. Op die manier is je duim direct in de juiste houding als je hem nodig hebt.

De rol van de pink bij het pianospel

De pink is de zwakste van alle vingers. Je bent daarom wellicht geneigd om die vinger zo min mogelijk te gebruiken en waar mogelijk in plaats daarvan een toets met een andere vinger aan te slaan. Het probleem met deze ‘oplossing’ is dat de pink te weinig wordt getraind en dus altijd veel zwakker dan de andere vingers blijft.

Als je een zeer groot interval wilt spelen, heb je misschien de neiging om een van de toetsen met de zijkant van je pink aan te slaan. Hofmann is daar mordicus op tegen. Hij vindt dat de pink altijd de normale gebogen positie moet aanhouden. Alleen in uitzonderingsgevallen, bijvoorbeeld wanneer er veel kracht nodig is, zou hij met gestrekte pink een toets aanslaan.

Het spreekt voor zich dat je een bij jouw postuur goed passende speelhouding het beste en het snelste via een pianodocent aanleert. Als je daarvoor geen tijd of geld hebt, is het van belang dat je jezelf grondig verdiept in wat er allemaal komt kijken bij het zelf piano leren spelen.

Dossier piano

Dit artikel behoort tot het dossier piano in opbouw. Andere artikelen van dit dossier hebben onder meer  betrekking op het belang van een goede speelhouding voor het pianospel en op de manier waarop je het beste achter de piano kunt zitten.

Bronnen en verder lezen

  • Adult Piano Adventures All-in-One Lesson Book 1; Nancy en Randall Faber; Hal Leonard
  • The Piano Handbook: A Complete Guide for Mastering Piano; Carl Humphries;
  • Adult All-in-One Course: Lesson, Theory, Technic; Williard Palmer, Morton Manus en Amanda Vick Lethco; Alfred;
  • Teach Yourself to Play Piano: a Quick and Easy Introduction for Beginners: Hal Leonard Corp;
  • Piano Playing; With Questions Answered; Josef Hofmann; Theodore Presser Company;
  • Playing the Piano: Playing with Fire? A Study of the Occupational Hazards of Piano Playing; dissertatie van Jónas Sen; september 1991; http://rsi.unl.edu/text/musicmed.txt
  • Afbeelding van handen op de piano; zaui/Scott Catron; licensed under the Creative Commons Attribution-Share Alike 2.0 Generic license; http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Piano_practice_hands.jpg