Categorieën
Blokfluit

Waarom een plastic blokfluit soms beter is dan een houten

Houten blokfluiten hebben nog altijd de naam om beter te zijn dan plastic blokfluiten. Maar is dat wel terecht als het gaat om moderne kwaliteitsblokfluiten van kunststof? Vormt de betere plastic blokfluit tegenwoordig misschien zelfs een serieuze concurrent voor de houten blokfluit? Zo ja, in welke opzichten is dat dan het geval?

Achtereenvolgens komen de volgende vragen aan de orde. Passen plastic en houten blokfluiten goed bij elkaar in een blokfluitensemble of muziekklasje? Kan een blokfluit van kunststof net zo warm en vol klinken als een houten blokfluit? Hoe zit het eigenlijk met de zuiverheid? En met de maximale speeltijd per sessie? Wat kun je doen tegen condensvorming? Wat zijn de aandachtspunten voor onderhoud en verzorging van de blokfluit? Wat is de rol van het gewicht bij een plastic of houten fluit? Wat doen zon en luchtvochtigheid met je instrument? Hoe zit het met allergieën en de blokfluit? Hoe kwetsbaar is een blokfluit?

Klinken plastic en houten blokfluiten goed samen in een blokfluitensemble?

Yamaha sopraanblokfluit YRS-23 (kunststof) met dubbele Duitse boring
Ivoorwitte Yamaha sopraanblokfluit YRS-23 (ABS-kunststof) met dubbele Duitse boring (bol.com)

In een blokfluitklasje of in een wat groter blokfluitensemble kunnen plastic en houten blokfluiten op zich prima samenklinken.
Zowel tussen de verschillende merken en typen plastic blokfluiten en tussen de verschillende merken en typen houten blokfluiten kunnen aanzienlijke verschillen zitten in de klank, maar ook in toonhoogte.

Terwijl sommige, vooral wat oudere houten blokfluiten nog iets of zelfs een heel stuk onder de concertnorm van A= 440Hz blijven, halen veel moderne blokfluiten wel de praktijkstandaard A= Hz442, die alweer heel wat jaren voor de meeste concertinstrumenten wordt gebruikt.

Om lager gestemde en hoger gestemde blokfluiten te laten samenklinken, zul je van de hoger gestemde modellen de kop wat verder moeten uittrekken.

Kan een plastic blokfluit net zo warm en vol klinken als een houten blokfluit?

Het ontwerp van de blokfluit is belangrijker dan het materiaal waarvan de blokfluit is vervaardigd. Sommige betere modellen plastic blokfluiten klinken minstens zo warm en vol als de goedkopere houten blokfluiten.

Hoe zit het met de zuiverheid?

Hoe je op een blokfluit zuiver speelt, blijft natuurlijk een kunst op zich. Op een goede plastic blokfluit kun je net zo zuiver spelen als op een goede houten blokfluit.

Hoelang kun je maximaal achter elkaar blokfluit spelen?

Ook op een goed ingespeelde houten blokfluit kun je maar beter niet langer dan zo’n veertig tot zestig minuten achtereen spelen. Het hout raakt namelijk op een gegeven moment ‘verzadigd’ van het vocht. Dit kan desastreuze gevolgen hebben voor het instrument.

Foto van transparant roze Yamaha sopraanblokfluit
Yamaha YRS-20G ABS-kunststof sopraanblokfluit met dubbele Duitse boring; transparant roze (bol.com)
Foto van doorschijnend blauwe Yamaha sopraanblokfluit
Yamaha YRS-20G ABS-kunststof sopraanblokfluit met dubbele Duitse boring; transparant blauw (bol.com)
Foto van doorschijnend groene Yamaha sopraanblokfluit
Yamaha YRS-20G ABS-kunststof sopraanblokfluit met dubbele Duitse boring; transparant groen (bol.com)

Vooral als je een nog niet goed ingespeelde nieuwe houten blokfluit hebt, of een tijd lang minder vaak op je fluit hebt gespeeld, of als je extra intensief oefent voor een concert of een muziekexamen loop je het risico van een lelijke scheur of barsten in je instrument.

Op een kunststof blokfluit kun je onbeperkt lang spelen zonder angst te hoeven hebben dat je fluit krom trekt of gaat scheuren. Veel blokfluitisten hebben daarom naast hun kostbare houten instrument ook een of meer plastic blokfluiten.

Hoe zit het met de condensvorming?

Foto van donkerbruin/ivoorwitte plastic Yamaha sopraanblokfluit YRS-31 met bewaarhoesje
Yamaha sopraanblokfluit YRS-31 van donkerbruin/ivoorwitte ABS-kunststof (bol.com)

Zowel bij het spelen op houten blokfluiten als op plastic blokfluiten is sprake van enige condensvorming. Dit verschijnsel kun je bijvoorbeeld tegengaan door vóór het spelen je kopstuk in je hand of bijvoorbeeld onder je oksel te verwarmen. Ook kun je gebruik maken van een speciaal anticondensmiddel, zoals bijvoorbeeld van de blokfluitfabrikant Mollenhauer.

Plastic blokfluiten hebben iets meer last van condensvorming dan houten blokfluiten, omdat hout in staat is om wat ademvocht op te nemen. Je kunt condensvorming bij een plastic blokfluit gemakkelijk even verhelpen door een vinger op het labium te leggen en dan flink te blazen. Doe dit vooral niet op een houten blokfluit, omdat het labium daarvan erg kwetsbaar is en er een blokfluit met een beschadigd labium geen mooie klank meer komt. Natuurlijk kun je ook het vocht uit de kop zuigen, maar gezien de bacteriën die in de kop zitten, is niet iedereen daar voorstander van.

Hoe zit het met onderhoud en verzorging?

Bij een houten blokfluit moet je altijd letten op eventuele inwerking van het vocht. Na elke keer spelen, droog je daarom de fluit goed uit. Anders loop je bijvoorbeeld het risico van schimmelvorming of werking van het hout. Een plastic fluit kan nooit last krijgen van schimmelvorming.

Houten blokfluiten horen regelmatig schraal in de olie te worden gezet. Op die manier kan inwerking van het vocht in de fluit worden voorkomen. Een plastic blokfluit heeft geen onderhoud nodig.

Het gewicht van plastic en houten blokfluiten

Houten blokfluiten zijn aanzienlijk zwaarder dan plastic blokfluiten. Als je last hebt van rsi-achtige klachten of je wilt op een relatief zwaar wegend instrument zoals een tenorblokfluit of een basblokfluit spelen, kan een plastic blokfluit van goede kwaliteit een prima alternatief vormen. Kunststoffen blokfluiten wegen namelijk veel lichter dan houten blokfluiten.

Sommige mensen vinden dat het gewicht van een plastic sopraan- of altblokfluit al te laag is om het gevoel te hebben dat ze een echt muziekinstrument in handen hebben. Voor die mensen bestaan er een aantal types blokfluiten waarbij de kop van plastic is, maar het middendeel en het voetje van echt hout.

Zon en luchtvochtigheid en je blokfluit

Bij houten instrumenten is het van groot belang om flinke wisselingen van temperatuur of luchtvochtigheid te voorkomen. Zorg er daarom voor dat je fluit nooit in de zon, achter zonbeschenen glas of naast of zelfs op de centrale verwarming ligt. Een plastic fluit kan goed tegen wisselingen van temperatuur of vocht. Al te droge lucht kan een houten fluit doen scheuren.

Allergieën en bepaalde houtsoorten

Sommige mensen blijken allergisch voor bepaalde houtsoorten, bijvoorbeeld voor palissander. Bij kunststoffen blokfluiten doet dit probleem zich niet voor.

Een solide of kwetsbaar instrument?

Bij een houten blokfluit is het (zachte) labium het meest kwetsbare deel van het instrument. Een beschadigd labium maakt dat je blokfluit niet meer warm en helder kan klinken. Bij de plastic blokfluit is ook het labium van solide plastic.

Als je een ring draagt, kun je die maar beter afdoen als je op een houten blokfluit wilt spelen. Voordat je het weet, maakt je ring een butsje in je mooie fluit.

Plastic blokfluiten kunnen tegen een stootje, en mocht de plastic fluit een een of meer krasjes oplopen, zit je daar vermoedelijk niet zo sterk mee: plastic kwaliteitsblokfluiten zijn immers nog altijd veel goedkoper dan goede blokfluiten van hout? Als een krasje op je plastic fluit je zou storen, koop je gewoon voor weinig geld weer een nieuwe en je maakt iemand anders blij met jouw afgedankte fluit.

Meer informatie over de verschillende merken van plastic sopranino-, sopraan-, alt-, tenor- en basblokfluiten vind je  in het artikel over de betere plastic blokfluiten.

Dossier blokfluit

Dit artikel maakt deel uit van het dossier blokfluit. Via dit dossier vind je een overzicht van alle artikelen die op deze onderwerpen betrekking hebben.

Een eerdere versie van dit artikel werd op 12 augustus 2012 door de auteur, Manon Troppo, gepubliceerd op Infonu.nl onder de titel: Plastic blokfluit echte concurrent voor een houten fluit?

Bronnen

  • On Choosing a Recorder; John Everingham; Dolmetsch online; http://www.dolmetsch.com/whichrecorder.htm
  • FAQs for Beginners; Antique Sound Workshop; http://www.aswltd.com/recfaqs.htm
  • Plastic recorders; Antique Sound Workshop; http://www.aswltd.com/guiderec.htm#plastic
  • Blokfluit; Wikipedia; http://nl.wikipedia.org/wiki/Blokfluit