Categorieën
Gitaar

Wat heb je aan een capo op je gitaar?

Een capo (verkorting van capodastro) is een handig instrumentje om op je gitaarhals te klemmen. Zo’n gitaarklem is handig als je bijvoorbeeld kleine of nog onwennige handen hebt. Of als je wilt zingen bij de gitaar maar je stem komt met de oorspronkelijke toonsoort niet goed tot zijn recht. Of als je graag luitmuziek op de gitaar speelt en de muziek graag op de oorspronkelijke toonhoogte hoort. Of bij bepaalde Engelse en Amerikaanse volksmuziek of flamencomuziek. Hoe en wanneer gebruik je zo’n barréklem en wat zijn de verschillende basismodellen?

Dit artikel bestaat uit de volgende paragrafen.

Wat is de functie van een capo op je gitaar?

Een capo (voluit capodastro of ook wel capotasto) is een speciale gitaarklem die je in een van de vakjes op de toets (de platte kant van de hals) van de gitaar zet. Men noemt deze klem ook wel een barréklem, omdat je met deze gitaarklem feitelijk voor een permanente barrégreep kiest.

Een capo fungeert als een verplaatsbare topkam die alle gitaarsnaren korter maakt en dus hoger doet klinken. Of beter gezegd, de fret direct voor de gitaarklem fungeert als topkam. Zet je de klem bijvoorbeeld op de derde positie, dan klinken alle snaren een kleine terts hoger.

Overigens, als je een capo gebruikt, verandert niet alleen de toonhoogte, maar ook de klankkleur van de snaren. Dat de gitaarsnaren een ander timbre krijgen, heeft te maken met de effectief kortere snaren door het gebruik van de klem.

Waarop let je bij het plaatsen van de capodastro?

Foto van simpele capo (ook wel gitaarklem of barréklem genoemd) aangebracht op de hals van een gitaar
Eenvoudig model capo bron
  • Zet de capodastro zo dicht mogelijk achter de fret (dus net vóór de positie die door de capo als eerste positie gaat fungeren). Maar laat de capo niet op de fret zelf drukken. Dat levert namelijk een dof geluid op, aangezien de capo dan de snaren dempt.
  • Zorg ervoor dat geen enkele gitaarsnaar door de plaatsing van de capo scheef komt te liggen.
  • Bij sommige geavanceerde capo’s kun je de mate van druk op de snaren instellen. Kies voor een zo licht mogelijke druk waarbij alle snaren mooi helder klinken.

Waarom zou je een barréklem op je gitaar willen gebruiken?

Als je kleine of nog onwennige handen hebt, wordt het gitaar spelen gemakkelijker als je een barréklem op bijvoorbeeld de derde of desnoods de vijfde positie plaatst. Hoe dichter je de klem bij het klankgat plaatst, des te kleiner worden de afstanden tussen de fretten en des te minder ver hoef je je vingers dus te spreiden.

Wil je bij de gitaar zingen, maar heeft je stem moeite met de toonhoogte van het lied? Met een capo kun je heel eenvoudig transponeren. Stel dat je een sopraanstem hebt, maar de song heeft een lage ligging, dan kun je, met een klem op de derde positie, zingen op een toonhoogte die bij jouw natuurlijke bereik past.

Als je in een andere toonsoort zingt dan in de bladmuziek genoteerd staat, bespaart de gitaarklem je de moeite te bedenken welke akkoorden je in plaats van de originele akkoorden kunt spelen. Je speelt dan simpelweg de akkoorden die genoteerd staan en dankzij de barréklem worden deze ‘automatisch’ getransponeerd. Aan je vingerzetting hoef je dus helemaal niets te wijzigen.

Voor sommige toonsoorten is een barréklem ook voor gevorderde gitaristen een uitkomst. Daarmee voorkom je een overmatig gebruik van de vaak als lastig beschouwde barrégrepen.

De ene gitaarklem is de andere niet: verschillende modellen

Voorbeelden van capo's voor een gitaar'; Kiko2000; licentie Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0; http://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Datei:Kapodaster.JPG&filetimestamp=20071222155141
Voorbeelden van capo’s voor een gitaar

De meeste akoestische gitaren (klassieke gitaren en folk- of western gitaren) hebben een vlakke toets, terwijl de elektrische gitaren doorgaans een gebombeerde (enigszins bol staande of gewelfde) toets hebben. Voor de meeste akoestische gitaren kies je daarom een rechte capo en voor andere gitaren een type dat met de ronding van de toets meeloopt.

Het bekende, eenvoudige en enigszins verstelbare systeem bestaande uit een reep rubber met aan de achterkant een metalen constructie met uitgespaarde tandjes, aan een nylon bandje met een hefboompje. Dit systeem is verkrijgbaar in een model voor gitaren met een rechte toets en een model voor gitaren met een gebombeerde toets (dat vaak ook voor gitaren met een rechte toets bruikbaar is). Deze capo is even simpel in het gebruik als effectief.

Sommige mensen zweren bij deze eenvoudige en voordelige capo, maar anderen geven de voorkeur aan een geavanceerder en nauwkeuriger instelbaar model. Het nylon bandje van dit simpele model kan in de loop van de tijd wat uitrekken, waardoor deze niet meer betrouwbaar functioneert.

Andere modellen zijn bijvoorbeeld gebaseerd op de idee van een klem. Een klemcapo kun je tijdens het spelen eventueel handig voor het grijpen op de kop van je gitaar zetten voor de stukken waarvoor je geen capo nodig hebt. Let erop dat de klem goed geschikt is voor je hals: bij een relatief dikke hals kan de klem al te hard op de snaren drukken, waardoor deze ontstemmen.

Een aantal gitaristen is enthousiast over geavanceerde capo’s zoals de Shubb-capo die je met behulp van een handig schroefje nauwkeurig kunt aanpassen aan jouw instrument. Er zijn nog heel wat meer luxe modellen die gebaseerd zijn op een klem, klamp of veer. Bovendien bestaan er zogenaamde partiële capo’s waarbij je ervoor kunt kiezen dat slechts een deel van de gitaarsnaren wordt ingedrukt.

Bij welke muziek wordt vaak gebruik gemaakt van capo’s?

Bij Ierse, Engelse en Amerikaanse volksmuziek en bij bijvoorbeeld flamencomuziek spelen muzikanten vaak met een barréklem op hun gitaar. Maar ook bijvoorbeeld sommige popmuzikanten zoals Bob Dylon of Paul Simon maken er graag gebruik van.

Speel je graag luitmuziek op de gitaar? Zet dan een barréklem op de derde positie. Op deze manier kun je op de oorspronkelijke toonhoogte van een luit spelen. Een luit staat namelijk een kleine terts hoger gestemd dan een gitaar.

Een eerdere versie van dit artikel werd op 4 februari 2012 door de auteur, Manon Troppo, gepubliceerd op Infonu.nl onder de titel: ‘Een capo op je gitaar’.

Dossier gitaar

Dit artikel maakt deel uit van het dossier gitaar.

Bronnen

  • Afbeelding met onderschrift ‘Eenvoudig model capo’; licentie Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0; Siebrand (original) Mattgirling (photoshopped version) ; http://en.wikipedia.org/wiki/File:Capo_on_white2.png
  • Afbeelding met onderschrift ‘Voorbeelden van capo’s voor een gitaar’; Kiko2000; licentie Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0; http://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Datei:Kapodaster.JPG&filetimestamp=20071222155141
  • Capo, capotasto, capodastro; Popschool Maastricht; http://www.popschoolmaastricht.nl/college_gitaar_capo.php
  • The Underappreciated Art of Using a Capo; David Hodge; http://www.guitarnoise.com/lesson/the-underappreciated-art-of-using-a-capo/
Categorieën
Gitaar

Gitaarsnaren: wat doe je tegen hinderlijke bijgeluiden?

Hoe komt het dat je gitaarsnaren soms piepen of andere irritante bijgeluiden geven? Hoe kun je onbedoelde en hinderlijke snaargeluiden tijdens je gitaarspel zoveel mogelijk voorkomen? Een goede techniek bij het plaatsen of optillen van de vingers van je linkerhand en bij het schuiven over een snaar kan veel ergernis voorkomen. Bestudeer de meest voorkomende oorzaken van vervelende bijgeluiden van gitaarsnaren en pas de praktische tips toe om de problemen te verhelpen.

Dit artikel bestaat uit de volgende paragrafen:

Wat zijn normale bijgeluiden van gitaarsnaren?

Omslag van de complete uitgave van 'Ik speel gitaar!' van Aaike Jordans, uitgegeven door De Haske
Ik speel gitaar! (complete uitgave) (bol.com)

Tijdens het spelen op de gitaar hoor je soms zachte bijgeluiden van de snaren. Als het goed is, zijn die klikjes of tikjes niet of nauwelijks storend. Feitelijk is dit bijgeluid een typische eigenschap van de gitaar, net zoals je bij de dwarsfluit af en toe heel lichtjes het geluid van de kleppen hoort.

Op sommige cd’s hoor je af en toe zo’n zacht klikje of tikje van een snaar of een licht geluid bij het schuiven over de bassnaren. Vooral op cd’s die al wat langer geleden zijn opgenomen, kunnen die bijgeluiden duidelijk hoorbaar zijn. Dat op de nieuwere cd’s dergelijke geluiden zelden voorkomen, heeft deels te maken met de opnametechniek (het wegpoetsen van de bijgeluiden) en deels ook met het gebruik van speciale, gepolijste (groundwound) of gecoate gitaarsnaren.

Wat zijn abnormale bijgeluiden van gitaarsnaren?

Tijdens het spelen behoor je géén last te hebben van betrekkelijk luide piepjes of geknars van je gitaarsnaren. Feitelijk vormen deze onaangename bijgeluiden een signaal om aan de techniek van je linkerhand te gaan werken.

Oorzaken van piepjes, knierpjes en knoerpjes bij het gitaarspel

Er zijn verschillende oorzaken aan te wijzen voor hinderlijke bijgeluiden tijdens het spelen op de gitaar. Meestal gaat het om

Voor al deze oorzaken bestaan effectieve oplossingen. Al vraagt het verhelpen van sommige problemen wel wat meer tijd en inspanning dan andere problemen.

Het probleem van een trillend bijgeluid komt geregeld voor bij enigszins onhandig geplaatste snaren op een klassieke gitaar. Kijk of een van de uiteinden van de snaren contact maakt met het bovenblad van de gitaar. Dat uiteinde trilt dan tijdens je spel hoorbaar mee met het bovenblad.
De oplossing is simpel: knip voorzichtig een stukje van het uiteinde van die snaar af en je hebt je probleem verholpen.

Een geknapte wikkeling bassnaar

Bij de bassnaren van de gitaar is de kern van de snaar omwikkeld met een doorlopende metalen draad. Als de wikkeling het op een bepaald punt door slijtage heeft begeven, ontstaat een onaangenaam trillend geluid. Dat geluid kan ook hoorbaar zijn als je een andere snaar dan de snaar met de kapotte wikkeling aanslaat.

Ook voor dit probleem bestaat een eenvoudige oplossing. Zoek om te beginnen uit welke snaar een defecte wikkeling heeft. Meestal zit het defect vlak bij de kam of bij de topkam. Deze snaar dient te worden vervangen.

Beter nog is het om dan alle bassnaren tegelijk te vervangen. Op deze manier voorkom je dat de nieuwe snaar veel helderder is en beter doorklinkt dan de andere, oude bassnaren.

Een compleet nieuwe set snaren op je gitaar (dus de vervanging van zowel de melodiesnaren als de bassnaren) is natuurlijk voor de kwaliteit van je geluid het fijnst.

Zeer droge vingers

Afbeelding van een setje gitaarsnaren voor de klassieke gitaar
Een setje populaire snaren voor klassieke gitaar: Savarez Alliance gitaarsnaren (540J)

Geven je melodiesnaren een zacht piepend bijgeluid? Als je melodiesnaren van nylon of carbon zijn, treedt dit effect soms op als je vingers erg droog zijn. Waarschijnlijk ben je de enige die zich aan dat heel zachte gepiep stoort. Je publiek valt dit bijgeluid doorgaans niet op.

Sommige mensen lossen dit probleem van zeer droge (en daardoor wat ruw aanvoelende) vingers op door hun vingers even door hun haar te halen. Aangezien menselijk haar altijd iets vettig is, kun je het probleem van je al te droge vingers verhelpen door ze even door je haar te halen en daarmee het piepprobleem te verhelpen. Bedenk wel dat eventuele chemicaliën (van shampoo of andere middelen) de snaren kunnen aantasten. Dat is tevens het bezwaar tegen het gebruik van een handcrème vlak voor het spelen. Ga in elk geval na het spelen met een droge, niet-pluizende doek over de snaren heen, om ze zo schoon mogelijk te houden.

Onvoldoende afstemming tussen linkerhand en rechterhand

De kans is groot dat als je de snaar met je rechterhand aanslaat, je een of meer snaren nog niet met de vingers van je linkerhand met voldoende kracht tegen de hals hebt ingedrukt. Lees ook de adviezen en tips voor de basishouding van je linkerhand en van je rechterhand bij het gitaar spelen.

De oplossing is theoretisch eenvoudig: zorg ervoor dat alle niet-open snaren die je wilt aanslaan, goed contact met de toets van de hals hebben op het moment dat je met de vingers van je rechterhand die snaren aanslaat.

Dit resultaat bereik je door de grepen langzaam te oefenen en daarbij erop te letten dat je met elke vinger voldoende druk op de onderliggende snaar uitoefent. Let erop dat je niet onnodig hard de snaar indrukt, omdat dit de flexibiliteit bij het spelen vermindert en tot blessures kan leiden. Het gaat erom precies de juiste druk te vinden waarbij de snaar goed tegen de toets wordt gedrukt.

Verkeerde techniek bij het plaatsen of optillen van de vingers van de linkerhand

Let erop dat je de snaar altijd loodrecht omlaag naar de toets drukt. Laat je vinger als een helikopter op de snaar landen. Veel mensen hebben echter de neiging om hun vinger als een vliegtuig schuin omlaag te laten landen en dan nog een stukje over de landingsbaan (in dit geval de snaar) te schuiven alvorens tot stilstand te komen. Daarbij is onvermijdelijk sprake van veel wrijving.

Stel je voor dat je een vinger van de vierde positie op de D-snaar naar de tweede positie op de A-snaar wilt brengen. De neiging om de kortste weg te nemen en daarbij enigszins schuin en zijwaarts op juiste positie op de A-snaar te ‘landen’ is groot. Bij deze aanpak ontstaat er veel wrijving op de snaar en is de kans op een onbedoeld bijgeluid groot. Beter is het om je vinger zorgvuldig te positioneren boven de plaats waarop je met de vinger de snaar wilt indrukken.

Denk er ook aan dat je de vinger ook weer loodrecht van de snaar tilt. Laat je vinger dus als het ware opstijgen als een helikopter. Als je de vinger schuin omhoog zou brengen, loop je meer risico op onbedoelde bijgeluiden.

Onnodig zwaar schuiven over snaren bij positiespel

Meestal is het je linkerhand die bij het schuiven over een van de omwikkelde snaren een akelig geluid veroorzaakt. Wordt het piepende, krassende of raspende geluid veroorzaakt door het schuiven van een vinger van je je linkerhand over de bassnaren? Bijvoorbeeld als je barréakkoorden bij je positiespel gebruikt?

Dit soort schuiven over een bepaalde snaar is vaak bedoeld voor een betere controle op het wisselen van de grepen. Klassieke gitaristen plegen de volgende drie oplossingen te hanteren:

  • Til de vinger waarmee je wilt gaan schuiven, eerst heel lichtjes op van de snaar. Bewaar daarbij wel het contact met die gitaarsnaar.
  • Schuif niet met je vingertop zelf, maar met de zijkant van die vingertop. Dit doe je nadat je de druk van de vinger op de snaar hebt weggehaald door die vinger een klein beetje op te tillen.
  • Probeer eens of schuiven met het zachte ‘kussentje’ van je vingertop tot een beter resultaat leidt.

Stroeve bassnaren

Doorgaans heeft een klassieke gitaar drie nylonsnaren en drie met metaal omwikkelde bassnaren. In sommige gevallen is de G-snaar niet van nylon, maar evenals de drie bassnaren van een omwikkeld materiaal. De folkgitaar heeft naast drie enkelvoudige metalen melodiesnaren ook drie omwikkelde bassnaren.

De bassnaren van nieuwe gitaarsnaren veroorzaken iets meer bijgeluid dan snaren die je al enkele weken goed hebt ingespeeld. Dat komt omdat de vingers van je linkerhand tijdens het spelen de snaren als het ware iets ‘polijsten’ en daardoor minder stroef worden. Tegenwoordig kun je speciale gitaarsnaren kopen die speciaal zijn vervaardigd om minder bijgeluiden te geven.

Eigenschappen van omwikkelde gitaarsnaren

De omwikkelde snaren van een gitaar kunnen: roundwound, flatwound, gepolijst (groundwound) of gecoat zijn.
Roundwound snaren zijn de ‘gewone’ bassnaren. Deze gitaarsnaren hebben een winding met een lange, ronde metalen draad. Als je een setje gitaarsnaren koopt, zijn je snaren doorgaans roundwound, ook al staat dat niet op de verpakking. Dit type snaren is het voordeligst bij de aanschaf.

De andere types snaren hebben bassnaren die gladder aanvoelen en minder bijgeluiden tijdens het spelen geven. Deze speciale snaren zijn niet alleen wat duurder, maar hebben deels ook andere klankeigenschappen dan de gewone roundwound snaren.

  • Flatwound snaren hebben een platte wikkeling en worden vaak gebruikt door jazzgitaristen.
  • Gepolijste (‘polished’ of groundwound) snaren genieten doorgaans de voorkeur van klassieke en folkgitaristen.
  • Dat geldt ook voor gecoate snaren, die bovendien langer meegaan.

De bovenstaande oplossingen voor hinderlijke bijgeluiden bij het spelen op je gitaar kunnen je helpen om aanmerkelijk minder gepiep of geknars tijdens het spelen te horen en daardoor nog meer plezier in je gitaarspel te krijgen.

Een eerdere versie van dit artikel werd op 22 mei 2012 door de auteur, Manon Troppo, gepubliceerd op Infonu.nl onder de titel: ‘Gitaarsnaren: zeven oplossingen voor bijgeluiden’.

Dossier gitaar

Dit artikel maakt deel uit van het dossier gitaar.

Categorieën
Gitaar

Hoe kies je gitaarsnaren?

Welk type gitaarsnaren past het beste bij jouw gitaar? Er bestaan verschillende types gitaarsnaren en het is belangrijk te weten welke daarvan geschikt zijn voor jouw gitaar. Wat betekent het precies als snaren roundwound, flatwound, gepolijst (ook wel groundwound of polished genoemd) of gecoat zijn? Sommige snaren zijn speciaal ontwikkeld om minder bijgeluiden (zoals gepiep of geknars) te geven. Verder kunnen snaren verschillend zijn als het gaat om klankeigenschappen zoals helderheid of warmte van de klank of het lang doorklinken van de toon.

Verschillende types gitaarsnaren voor verschillende types gitaren

Gitaarsnaren zijn altijd voor een bepaald type gitaar bedoeld. Zo kun je geen metalen folksnaren op een klassieke gitaar zetten of omgekeerd.

In het eerste geval loop je het risico dat de hals van je klassieke gitaar de grotere spanning van de metalen folksnaren niet verdraagt en daarom scheurt of krom trekt.

In het tweede geval bestaat de kans dat de hals van de folkgitaar naar achteren trekt. Dit komt omdat de hals van een folkgitaar gebouwd is op een sterke tegendruk van de snaren.

Enkelvoudige (monofilament) melodiesnaren en omwikkelde bassnaren

Afbeelding van een setje gitaarsnaren voor de klassieke gitaar (Alliance Savarez HT Classic)
Een setje populaire snaren voor klassieke gitaar: Savarez Alliance gitaarsnaren (540J)

Op klassieke gitaren zitten doorgaans drie nylonsnaren (of drie carbonsnaren) en drie met metaal omwikkelde bassnaren. Bij sommige setjes gitaarsnaren is de G-snaar niet van nylon, maar evenals de drie bassnaren, van een omwikkeld materiaal. Er zijn ook setjes gitaarsnaren in de handel met 2 G-snaren: een omwikkelde snaar en een snaar van monofilament (van nylon of carbon).

Folkgitaren hebben naast drie enkelvoudige metalen melodiesnaren ook drie omwikkelde bassnaren.

Welk metaal of metalen er voor de bassnaren worden gebruikt, kan per merk en type gitaarsnaren verschillen. Denk bijvoorbeeld aan windingen met nikkel, brons of fosforbrons of bijzondere legeringen.

Ook het materiaal van de kern van een omwonden snaar kan van merk en type snaar loopt uiteen. Bovendien verschillen ook de dikte van de wikkelingen. In dit artikel worden met name de verschillende afwerkingen van gitaarsnaren behandeld.

Vier soorten afwerkingen van gitaarsnaren

Tegenwoordig kun je zowel voor de klassieke als de folkgitaar snaren kopen met vier types van afwerkingen:

Roundwound snaren

Bij een roundwound snaar is de metalen, zijden of nylon kern omwikkeld met een doorlopende, ronde draad. Als we zonder nadere typering over gitaarsnaren spreken, bedoelen we altijd roundwound snaren. Dit type snaren wordt nog steeds vaak gebruikt, zowel voor de klassieke, de folk- of de elektrische gitaar. Veel bekende en onbekende merken gitaarsnaren hebben verschillende types roundwound snaren.

Het oppervlak van de snaren voelt enigszins ruw aan, vanwege de ribbeltjes die de ronde wikkelingen maken.

Roundwound snaren worden gebruikt voor alle soorten muziek. Deze bassnaren geven een heldere klank met rijke boventonen en ze klinken goed door.

Flatwound snaren

Jazzgitaristen maken graag gebruik van zogenaamde flatwound of tapewound snaren voor zowel de melodie- als de bassnaren. In plaats van een ronde draad zoals bij de roundwound, wordt bij de flatwound een afgeplatte draad als omwikkeling gebruikt.

De constructie van de flatwound snaren heeft als voordeel dat de groeven van de snaarwikkelingen vlakker (want minder diep) en dus gladder zijn dan het geval is bij een roundwound snaar. Die gladheid van de wikkeling zorgt ervoor dat je vingers gemakkelijker over de snaren glijden of schuiven, omdat er sprake is van minder wrijving tussen je vinger en de snaar.

Men zegt dat flatwounds wat zachter klinken dan roundwounds. Ook zouden deze snaren een wat matter geluid geven en korter doorklinken.

De flatwounds worden vooral op jazzgitaren gebruikt. Voor andere muzieksoorten kiezen de meeste gitaristen liever voor gepolijste snaren (groundwounds) of voor gecoate snaren.

Gepolijste snaren

Gepolijste (of polished) snaren worden ook wel groundwound snaren genoemd. Deze snaren worden ook wel halfwound snaren genoemd, hoewel het daarbij eigenlijk gaat om het gebruik van een ander soort wikkeling.

‘Groundwound’ is de techniek om een roundwound snaar te schuren en polijsten totdat een vlak en relatief glad oppervlak is ontstaan.

Als de ronde windingen tot een zeer vlak oppervlak zijn gepolijst, spreekt men wel van flat-polished snaren; men zegt dat deze variant van gepolijste snaren iets matter klinkt dan de andere groundwound snaren.

Groundwound snaren geven in het algemeen een heldere toon die goed lang doorklinkt. Qua gevoel en klankeigenschappen houden ze het midden tussen de gewone roundwound snaren en de flatwound snaren.

Gecoate snaren

Tegenwoordig gebruiken steeds meer gitaristen zogenaamde gecoate snaren. Dit zijn bassnaren die zijn voorzien van een speciale coating met een teflon polymeer. Die coating is ervoor bedoeld om corrosie (een wat bruinige aanslag) te voorkomen, zodat snaren langer meegaan.

Deze gecoate bassnaren hebben bovendien als voordeel dat ze gladder aanvoelen dan gewone roundwound snaren. Het risico op ongewenst gepiep en andere bijgeluiden van de snaren is dus kleiner. Daarnaast slijten de fretten minder snel, omdat er minder sprake is van wrijving.

Sommige gitaristen hebben het gevoel dat ze minder grip op de snaren hebben, omdat de coating deze zo glad maakt. Mogelijk zou een minder zware tefloncoating dit kleine nadeel opheffen. De dikte van de coating verschilt per merk gitaarsnaren.

De coating heeft enige invloed op de kwaliteit van de klank. Hoe dikker de coating, des te meer gevolgen dit heeft voor de klankeigenschappen. Bij een dunnere coating slijten de snaren sneller dan bij een wat dikkere coating.

Naast de dikte van de coating verschilt ook de techniek van het aanbrengen ervan per merk en type gitaarsnaren. Een en ander leidt tot snaren met enigszins verschillende klankeigenschappen. Samengevat: de ene gecoate snaar is de ander niet.

Gitaarsnaren met een coating worden steeds populairder, vooral ook bij professionele gitaristen. Vroeger polijstte de meestergitarist en componist John Williams zelf zijn bassnaren om piepgeluiden te voorkomen, maar tegenwoordig gebruikt hij gecoate snaren, vooral ook omdat deze snaren klanktechnisch gezien uitstekende eigenschappen hebben.

Populaire, gecoate snaren voor de klassieke gitaar zijn bijvoorbeeld die van D’Addario en van Savarez.

Overwegingen bij de keus voor een type gitaarsnaren

Welke snaren het beste bij je gitaar en je muzikale voorkeuren passen, is grotendeels persoonlijk.

Naast de technische afwerking van de gitaarsnaren (roundwound, flatwound, gepolijste of gecoate snaren) zijn er nog veel meer factoren die de aard van de klank bepalen. Denk bijvoorbeeld aan het gebruikte metaal voor de snaren of de spanning op de snaren.

Bovendien spelen voor de aard van de klank ook je gitaar zelf en, niet te vergeten, vooral ook de manier waarop je de gitaar aanslaat een belangrijke rol. Maar in elk geval is duidelijk dat als je op zoek bent naar snaren met de minste bijgeluiden, je al snel terechtkomt bij gepolijste of gecoate snaren. Wil je meer weten over de oorzaken van en oplossingen voor ongewenste bijgeluiden? Lees dan het artikel over bijgeluiden van gitaarsnaren.

Een eerdere versie van dit artikel werd op 27 mei 2012 door de auteur, Manon Troppo, gepubliceerd op Infonu.nl onder de titel: ‘Gitaarsnaren: roundwound, flatwound, gepolijst of gecoat?’

Dossier gitaar

Dit artikel maakt deel uit van het dossier gitaar.

Bronnen

  • The Five Things You Must Know About Coated Guitar Strings; Professor String; http://www.professorstring.com/archives/coated_guitar_strings.php
  • Strings 101 – Semi-Round Wound Strings; Professor String; http://www.professorstring.com/semi_round.php
  • Snaren; Popschool Maastricht; http://www.popschoolmaastricht.nl/college_snaren.php
  • About Strings – Guitar; Tim Van Roy; MeetMusic Magazine; Editie: nr.189; september 2004; http://www.meetmusic.com/nl/archivedetail.asp?id=318&subrubriek=7
Categorieën
Gitaar

Makkelijk gitaar leren spelen voor beginners

Stel, je wilt als beginner op de gitaar zo snel mogelijk lekker op je muziekinstrument kunnen spelen. Maar dan loop je tegen het probleem van gitaarsnaren die zo hard in je vingers snijden dat je de striemen een uur later nog kunt zien en voelen. Of je ontdekt dat je de vingers van je linkerhand nog niet ver genoeg kunt spreiden om ze op de juiste plaats in de vakjes op de gitaarhals te krijgen. Welke oplossingen bestaan er voor deze en andere problemen van beginners op de gitaar?

Dit artikel is opgebouwd uit de volgende paragrafen.

Hoe kun je makkelijk een begin maken op de gitaar?

Je hebt pas een akoestische gitaar gekocht of gekregen. Vol enthousiasme ben je begonnen om erop te leren spelen. Als je andere gitaristen aan het werk ziet, lijkt de gitaar zo’n makkelijk muziekinstrument. Maar in de praktijk is het beginnen met gitaar leren spelen helemaal niet zo simpel.

Al snel na je eerste pogingen om akkoorden of eenvoudige liedjes te spelen, snijden de snaren in je vingers. Vooral de drie dunste, dus hoogst klinkende snaren, bezorgen je striemen op je vingertoppen. Nog lang na het spelen voel je je vingertoppen gloeien. Bovendien moet je flink wat moeite doen om je vingers van je linkerhand op de juiste vakjes van de gitaarhals te krijgen. Je vraagt je af wat er aan de hand is.

Je vrienden roepen dat, als je maar genoeg oefent, dit ongemak over enkele weken of desnoods enkele maanden spontaan verdwijnt, omdat je dan eelt op je vingertoppen hebt ontwikkeld en je vingers door al het oefenen zo soepel zijn geworden, dat je ze gemakkelijker ver genoeg kunt spreiden.

Maar zolang wil of kun je misschien niet wachten. Of je hebt al een aantal weken of enkele maanden flink op je gitaar geoefend en toch is het probleem nog niet opgelost. Gelukkig bestaan er enkele praktische oplossingen.

Wat zijn de juiste snaren voor je gitaar?

Welke snaren voor jou de juiste zijn, hangt in de eerste plaats af van je type gitaar. Er is een groot verschil tussen

En daarbinnen zitten weer flinke verschillen tussen snaren van een lichte spanning tot een zware snaarspanning.

Snaren voor een klassieke gitaar

Omslag van de complete uitgave van 'Ik speel gitaar!' van Aaike Jordans, uitgegeven door De Haske
Ik speel gitaar! (complete uitgave) (bol.com)

Op een klassieke gitaar zijn de drie melodiesnaren G, B en E doorgaans van snaren van nylon, high-tech nylon of (monofilament) carbon. Van welke soort snaren je de klank je het mooist vindt, hangt vooral af van je smaak.

In elk geval zijn gewone nylonsnaren het dikst en die snijden dus het minst in je vingers.
De bassnaren hebben doorgaans een nylon of (deels) zijden kern en zijn met een metaal omwikkeld. Deze laag klinkende snaren zin doorgaans allemaal dik genoeg om niet in je vingers te snijden.

Als je op een klassieke of spaanse gitaar metalen snaren zet, kan de hals de veel grotere trekkracht van de metalen snaren niet aan met als gevolg dat de hals naar voren trekt en/of dat er een scheur ontstaat, om de klassieke gitaar op een veel lagere snaarspanning is berekend.

Snaren voor een folkgitaar

Op een folk- of westerngitaar (een gitaar die een slag groter is dan een klassieke gitaar, een slagplaat heeft en soms in een of meer vrolijke kleuren is uitgevoerd) horen andere snaren dan op een klassieke gitaar.

Op de folkgitaar zijn de drie melodiesnaren doorgaans van metaal en de bassnaren zijn van metaal dat met metaal is omwikkeld. Deze snaren zijn dunner dan de snaren die voor de klassieke gitaar zijn bedoeld. Bedenk dat je geen nylon of carbonsnaren op een folkgitaar kunt zetten en geen metalen snaren op een klassieke gitaar.

Als je op een folkgitaar nylonsnaren (of carbonsnaren) zet, loop je het risico dat de hals naar achteren kromtrekt en/of dat er een scheur ontstaat. Dit komt omdat de folkgitaar door middel van een halspen berekend is op compensatie van de grote trekkracht van metalen snaren. Als er te weinig aan die hals wordt getrokken, ontstaat te grote achterwaartse druk op de hals.

Van lichte tot extra zware snaarspanning

Gitaarsnaren voor een klassieke gitaar of voor een folkgitaar kun je krijgen met verschillende spanning:

  • light tension (lichte snaarspanning)
  • normal of medium tension (normale snaarspanning)
  • hard of high tension (hoge snaarspanning)
  • extra hard of extra high tension (extra hoge snaarspanning).

Geoefende gitaristen spelen doorgaans het liefst op snaren met een hoge spanning, maar als je een beginner bent, kan het prettiger zijn om eerst een tijdje op snaren met een zogenaamde lichte of normale spanning te spelen.

Let er wel op dat de snaarspanning consequenties heeft voor de kwaliteit van het geluid. Veel gitaristen vinden een relatief zware snaarspanning een voller geluid geven dan een lichte spanning.

Overigens, termen als ‘normaal’ en ‘zwaar zijn niet gestandaardiseerd. Zo kan de normale snaarspanning van een bepaald merk min of meer overeenkomen met de zware spanning van een ander merk gitaarsnaren. Dat is belangrijk om te weten, mocht je eens een ander merk snaren op je gitaar willen zetten.

Wat als het indrukken van de snaren zwaar gaat of pijn doet?

Als het indrukken van de snaren ongemak oplevert, stel jezelf dan de volgende vragen:

Druk je de snaren te hard in?

Beginners op de gitaar drukken soms veel te hard op de snaren. Probeer het volgende eens om na te gaan wat de beste hoeveelheid druk op de snaren is.

  • Laat je vinger op de snaar rusten, maar druk de snaar niet helemaal tot de toets. Sla de snaar aan. Als het goed is, klinkt deze nu gedempt en dof
  • Oefen nu steeds een klein beetje meer druk uit met je vinger terwijl je de snaar telkens aanslaat. Stop als je een soort zoemgeluid hoort. Nu weet je dat je al bijna de juiste druk te pakken hebt.
  • Druk de snaar nu nog een heel klein beetje verder in en je hoort bij het aanslaan een mooi helder geluid. Nu weet je hoe weinig druk er slechts nodig is om een toon goed te doen klinken.

Past een lagere snaarspanning beter bij jou?

Als bovenstaande tip niet voldoende helpt, kun je overwegen snaren met een wat lagere spanning op je gitaar te zetten. Dan kun je de snaren wat gemakkelijker indrukken.

Over de vraag welk setje snaren met wat lichtere spanning voor jouw gitaar geschikt is, kun je je het beste laten adviseren door een muziekwinkel die kennis van zaken heeft. Vaak vind je daar een grote collectie van verschillende gitaarsnaren met verschillende klankeigenschappen en verschillende spanning.

Is er sprake van een te hoge ‘actie’?

Ook kan de afstand tussen de snaar en de hals te hoog zijn (een te hoge ‘actie’). Dan is de gitaar over de hele hoogte moeilijk speelbaar en moet je heel hard duwen om de snaar goed tegen de hals aan te krijgen. Maar als je de gitaar in een goede muziekzaak heb gekocht, mag je erop vertrouwen dat de gitaar naar behoren voor je is afgesteld. Zeker als je een absolute beginner bent, kun je het afstellen van de gitaar beter aan de vakman overlaten.

Als de vingers van je linkerhand al te ver moeten strekken

Ben je nog maar kort bezig op de gitaar, dan vind je het mogelijk moeilijk om je vingers bij sommige grepen ver genoeg te spreiden. Het goede nieuws is dat als je al wat langere tijd hebt geoefend, de vingers van je linkerhand steeds soepeler worden en verder kunnen strekken dan in de eerste maanden het geval is.

Foto van simpele capodastro aangebracht op de hals van een gitaar
Eenvoudig model capo bron

Een bekende oplossing voor dit algemeen voorkomende probleem is het gebruik van een capo (voluit ‘capodastro’ of ‘capotasto’). Functioneel gezien is dit een verplaatsbare topkam (de kam op de kop van de gitaarhals). Soms kan een capo worden gebruikt in gevallen waarin je anders voortdurend barrégrepen zou moeten toepassen.

Meestal zet je de capo op de derde positie (dus in het derde vakje gerekend vanaf de kop van de gitaar), maar desnoods zou je de capo ook op de vijfde positie kunnen plaatsen. Aangezien de afstand tussen de fretten kleiner wordt naarmate je dichter bij het klankgat speelt, hoef je bij gebruik van een capo minder ver te rekken of te strekken. Dat kan je speelcomfort sterk verhogen.

Stel dat je de capo op de derde positie plaatst, dan klinkt alle muziek dus anderhalve toon, oftewel een kleine terts hoger. Je kunt dan nog steeds meespelen met een stuk op cd of mp3 met behulp van het gratis computerprogramma BestPractice 1.03. Je moet in dat programma dan wel de toonhoogte met anderhalve noot verhogen. Het leuke van die software is bovendien dat je alle cd- en mp3-muziek in het door jou gewenste tempo kunt afspelen en dat je ook een lastige passage daarin kunt selecteren en afzonderlijk net zo lang laten herhalen totdat je die passage perfect kunt meespelen.

Wat doe je tegen bijgeluiden van gitaarsnaren?

Waarschijnlijk erger je je van tijd tot tijd aan de ongewenste bijgeluiden van je gitaarsnaren. Er zijn verschillende oorzaken en dus ook verschillende oplossingen voor knierpende, knoerpende en knarsende gitaarsnaren, variërend van het aanpassen van je speeltechniek, tot het kiezen voor speciale gitaarsnaren.

Een eerdere versie van dit artikel werd op 24 januari 2012 door de auteur, Manon Troppo, gepubliceerd op Infonu.nl onder de titel: ‘Makkelijk gitaar leren spelen voor echte beginners’.

Dossier gitaar

Dit artikel maakt deel uit van het dossier gitaar.

Bronnen

  • Left-Hand Trouble Shooting: Noob Pitfalls…; Peter Kun Frary; http://emedia.leeward.hawaii.edu/frary/buzz.htm
  • Capodastro; Wikipedia; http://nl.wikipedia.org/wiki/Capodastro
  • Afbeelding met onderschrift ‘Eenvoudig model capo’; licentie Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0; Siebrand (original) Mattgirling (photoshopped version) ; http://en.wikipedia.org/wiki/File:Capo_on_white2.png