Categorieën
Klarinet

Klarinet en persoonlijkheid

De klarinet hoort thuis in het rijtje populaire muziekinstrumenten. Dit blaasinstrument oefent een grote aantrekkingskracht uit op zowel kinderen als volwassenen. Deels omdat veel mensen van de klank en de veelzijdigheid van de klarinet houden. En ook omdat je al snel je eerste liedjes op dit enkelrietinstrument kunt spelen. Wat valt er te zeggen over de rol van de persoonlijkheid en met karaktertrekken bij de keus voor en het blijvend succes met de klarinet?

Dit artikel is opgebouwd uit de volgende paragrafen.

Afbeelding van Kunststof Buffet Crampon B12 klarinet met B45 mondstuk en Légère-rietje
Klarinet (Buffet Crampon B12)

Muziekinstrumenten en persoonlijkheid in het algemeen

Er bestaat een zekere relatie tussen een type muziekinstrument en degene die erop speelt. Die overtuiging leeft bij zowel wetenschappers als bij ervaringsdeskundigen .

Sommige muziekinstrumenten zouden relatief vaak het voorkeursinstrument zijn van bepaalde soorten persoonlijkheden. Ook zouden bepaalde bepaalde karaktereigenschappen samenhangen met de keus voor een bepaald type muziekinstrument. De achterliggende gedachte daarbij is dat iemand van nature een typische houtblazer, koperblazer, toetsenist, strijker, tokkelaar of slagwerker is.

Aangezien een muziekinstrument doorgaans niet goedkoop is, is het belangrijk dat de keus ervoor goed is doordacht.
In het geval van de klarinet vallen de kosten voor een beginner erg mee: veel muziekscholen raden voor de eerste jaren de voordelige Buffet Crampon besklarinet B12 aan. Deze beginnersklarinet van dit gerenommeerde klarinetmerk zit technisch goed in elkaar en klinkt volgens veel muziekdocenten heel behoorlijk.

De delen van dit instrument die traditioneel van hout worden gemaakt, zijn bij dit type vervangen door hoogwaardige kunststof. Sommige leerlingen vervangen de kunststoffen kop door een houten kop van Buffet Crampon. Daarmee krijgen ze duidelijk warmere en rijkere klank dan met de meegeleverde kunststoffen kop.

Bekende wetenschappers die hebben geschreven over het verband tussen persoonlijkheid en muziekinstrument zijn onder meer Anthony Kemp (The Musical Temperament: Psychology and Personality of Musicians) en Adrian C. North (The Social Psychology of Music en Social and Applied Psychology of Music; deze boeken schreef hij samen met David John Hargreaves. Ook veel andere publicisten hebben interessante boeken en artikelen over deze materie geschreven.

Meer over de wetenschappelijke inzichten inzake dit onderwerp lees je in het artikel over muziekinstrument en persoonlijkheid.

Aantrekkingskracht van de klarinet

Als verlegen of enigszins gesloten kinderen zelf hun muziekinstrument mogen uitkiezen, valt hun keus relatief vaak op een binnen een orkest wat zachter klinkend instrument zoals de klarinet of de dwarsfluit.

Omslag van het boek 'Welk instrument past bij mijn kind: een handleiding voor ouders om het meest geschikte instrument voor hun kind te kiezen (geschreven door Atarah Ben-Tovim en Douglas Boyd)
Welk instrument past bij mijn kind? (bol.com)

In een wat grotere muziekgroep kunnen deze kinderen samen met wat andere klarinettisten fijn dezelfde stempartij spelen. Dan hoeven ze geen last te hebben van de stress die het spelen van een solopartij vaak met zich brengt.

Voorbeelden van andere instrumenten waarin telkens een groepje spelers eenzelfde stem bezet, zijn de viool en altviool, de gitaar en verschillende basinstrumenten.

Ook kinderen die eigenlijk saxofoon willen leren spelen, beginnen vaak op de besklarinet. Dit gebeurt vaak omdat de aanschafkosten van een goed instapinstrument aanzienlijk lager liggen dan die van een saxofoon.

Bovendien is het geluid van een klarinet aanzienlijk zachter en dat kan een voordeel zijn als je rekening met de buren wilt houden. Een eventuele latere overstap van de klarinet naar de saxofoon vraagt weliswaar het aanleren van een andere blaastechniek, maar is relatief gemakkelijk te doen. Lees ook over de overeenkomsten en verschillen tussen beide blaasinstrumenten.

Klarinet en typering van de klarinettist

Opvallend is dat ervaringsdeskundigen klarinettisten doorgaans als extraverter dan dwarsfluitisten beschouwen.

Verder is opgemerkt (jeugdige) bespelers van een klarinet vaak pienter en alert zijn en verschillende hobby’s en interesses hebben.

Voorkeuren bij jongens en bij meisjes

Volgens Ben-Tovim en Boyd zou de klarinet vooral goed passen bij jongens die goed zijn in praktische activiteiten zoals modelbouw. De jongens zouden worden aangetrokken door de wat grotere klank en het iets lagere register dan bij de dwarsfluit het geval is. Dit stellen zij in hun boek
The Right Instrument for Your Child (dat in het Nederlandse is vertaald als: Welk instrument past bij mijn kind? (o.a. verkrijgbaar via bol.com).

De onderzoeker Anthony Kemp vond echter geen bevestiging voor deze bevindingen in zijnThe Musical Temperament: Psychology and Personality of Musicians.

Persoonlijke eigenschappen: oorzaak als gevolg?

Uit ervaringsgegevens en wetenschappelijk onderzoek blijkt dat er een duidelijke relatie bestaat tussen bepaalde karaktereigenschappen en bepaalde muziekinstrumenten waarop mensen zelf muziek (willen) maken.

De grote vraag is of die persoonlijke eigenschappen niet alleen tot uitdrukking komen door een voorkeur voor een bepaald muziekinstrument of dat het leren bespelen van een bepaald instrument eveneens kan leiden tot een verdere ontwikkeling van bepaalde trekken. Dan zou er in feite sprake zijn van een gunstige wisselwerking. Door een instrument te leren spelen, breng je namelijk op een natuurlijke manier ook jr zelfdiscipline en zelfvertrouwen op een hoger niveau.

Bij samenspel in een orkestje of ensemble werk je daarnaast ook aan verdere ontwikkeling van je sociale vaardigheden en vermogen tot samenwerken. Sommige kinderen leren misschien dankzij het meespelen in een muziekgroepje hun verlegenheid of onzekerheid te overwinnen. Een keus voor een muziekinstrument dat goed bij jou of je kind past, kan daarmee dus indirect bijdragen aan de verdere persoonlijke ontwikkeling.

Naast onderstaande bronnen heb ik gebruik gemaakt van mijn eigen jarenlange ervaringen als multi-instrumentalist.

Een eerdere versie van dit artikel werd op 8 november 2011 door de auteur, An Schrijfstra, gepubliceerd op Infonu.nl onder de titel: ‘Past de klarinet wel goed bij jouw persoonlijkheid?’

Dossier Klarinet

Dit artikel maakt deel uit van het dossier klarinet. Kijk bijvoorbeeld ook eens in de artikelen Muziekinstrument en karakter  en/of Blaasinstrumenten en persoonlijkheid of Wat zegt muziek over jouw persoonlijkheid?

Bronnen

  • The Musical Temperament: Psychology and Personality of Musicians; Anthony Kemp; Oxford University Press
  • The Social Psychology of Music; David John Hargreaves, Adrian C. North; Oxford University Press
  • The Social and Applied Psychology of Music; David John Hargreaves, Adrian C. North; Oxford University Press
  • The Right Instrument for Your Child; a Practical Guide for Parents and Teachers; Atarah Ben-Tovim & Douglas Boyd; Gollancz
  • Musical Instrument Selection; s.n.; http://wik.ed.uiuc.edu/index.php/Musical_Instrument_Selection
Categorieën
Blokfluit Dwarsfluit Klarinet Musiceren algemeen Saxofoon

Blaasinstrumenten en persoonlijkheid

Voel je je aangetrokken tot houtblaasinstrumenten? Bijvoorbeeld tot houtblaasinstrumenten als de blokfluit, dwarsfluit, fagot, hobo, klarinet of saxofoon? Of misschien meer tot de koperblaasinstrumenten? Denk aan de bugel, cornet, trompet of trombone, of aan de esbas, besbas, eufonium of tuba of aan de hoorns. Wat heeft je persoonlijkheid te maken met je belangstelling en/of geschiktheid voor een bepaald houtblaasinstrument?

Dit artikel is opgebouwd uit de volgende paragrafen.

Omslag van het boek 'Welk instrument past bij mijn kind: een handleiding voor ouders om het meest geschikte instrument voor hun kind te kiezen (geschreven door Atarah Ben-Tovim en Douglas Boyd)
Welk instrument past bij mijn kind? (bol.com)

Muziekinstrument en persoonlijkheid algemeen

Vooral in Angelsaksische landen bestaan verschillende theorieën en opvattingen over de relatie tussen een muziekinstrument en de persoonlijkheid van de speler ervan in het algemeen. Meer hierover lees je in de artikelen Muziekinstrument en karakter en in Wat zegt muziek over jouw persoonlijkheid?

Houtblaasinstrumenten: van dwarsfluit of klarinet tot saxofoon, hobo of fagot

De dwarsfluit, klarinet, saxofoon, fagot en de hobo rekenen we tot de houtblaasinstrumenten. En dat geldt ook voor de blokfluit.  Verrassend genoeg worden de  dwarsfluit en de saxofoon ook tot de houtblaasinstrumenten gerekend. In het eerste geval omdat dwarsfluiten vroeger doorgaans van hout werden gemaakt en in het tweede geval, omdat het geluid door het blazen tegen een rietje tot stand komt).

Op een aantal houtblaasinstrumenten leert een kind al snel eenvoudige en leuke melodietjes te spelen. Dat werkt stimulerend op het kind zelf en is ook plezierig voor zijn (trotse) ouders.

Extraverte persoonlijkheden of mensen die snel resultaat willen zien, zijn daarom geneigd voor een houtblaasinstrument als de dwarsfluit, klarinet of de saxofoon te kiezen.

Voor de hobo en fagot is daarentegen flink wat geduld en inspanning nodig voordat de eerste melodieën er goed op willen klinken.

Volgens wetenschappelijk onderzoek zouden houtblazers, die in het orkest vaak tussen het spervuur van de andere instrumentalistensecties zitten, vaak introvert zijn, maar tegelijk over meer verbeeldingskracht beschikken.

Sommige onderzoekers rekenen de houtblazers tot de meegaande persoonlijkheden. Deze instrumentalisten spelen doorgaans graag in ensembles en orkesten en geven daar kleur aan.

Lees ook de artikelen over je karakter en de dwarsfluit en over je karakter en de klarinet.

Koperblaasinstrumenten: van bugel, cornet of trompet tot esbas, besbas eufonium of tuba

Bij de koperblaasinstrumenten maken we onderscheid tussen het scherpe koper en het zachte koper.

De trompet en de trombone behoren tot het scherpe koper. De cornet is eigenlijk een tussenvorm tussen het scherpe en het zachte koper, maar wordt bij een tweedeling doorgaans tot het scherpe koper gerekend.

De bugel, het eufonium, de tuba, de bariton, de esbas en de besbas behoren tot het zogenaamde zachte koper. De hoorns vormen een tussenvorm tussen het scherpe koper en het zachte koper, maar worden bij een tweedeling doorgaans tot het zachte koper gerekend.

Evenals als bij de meeste houtblaasinstrumenten is het ook bij veel ook bij koperinstrumenten mogelijk om al snel na de eerste lessen eenvoudige wijsjes te spelen.

Een extraverte persoonlijkheid of iemand die graag snel resultaten ziet, kan zich aangetrokken voelen tot een koperinstrument, omdat hij daarmee, net als op de meeste houtblaasinstrumenten al snel de eerste melodieën kan spelen.

Volgens verschillende onderzoeken onder kinderen zouden deze leerlingen impulsiever reageren, minder zelfdiscipline hebben en gevoeliger zijn voor groepsdruk dan bijvoorbeeld bij strijkers het geval is. Koperblazers zijn doorgaans sociaal ingesteld en spelen graag in ensembles en orkesten.

De trompet vormt samen met de trombone en de cornet de spontane keus van extraverte kinderen. Mogelijk houdt dit verband met het feit dat deze muziekinstrumenten relatief luid klinken, in vergelijking met zachte instrumenten zoals de dwarsfluit of klarinet.

Er bestaan denkbeelden over de verschillen in aantrekkingskracht van de verschillende koperinstrumenten die verband houden met het timbre en het volume van een bepaald type instrument of de rol van het instrument in het orkest, maar dat voert voor dit artikel te ver.

Een eerdere versie van dit artikel werd op 19 oktober 2011 door de auteur, An Schrijfstra, gepubliceerd op Infonu.nl onder de titel: ‘Muziekinstrument en persoonlijkheid’.

Dossier musiceren algemeen

Dit artikel maakt deel uit van het dossier musiceren. Kijk bijvoorbeeld ook eens in de artikelen Muziekinstrument en karakter en Wat zegt muziek over jouw persoonlijkheid?

Naast onderstaande bronnen heb ik gebruik gemaakt van mijn eigen jarenlange ervaringen als multi-instrumentalist.

Bronnen

  • The Musical Temperament: Psychology and Personality of Musicians; Anthony Kemp; Oxford University Press
  • The Social Psychology of Music; David John Hargreaves, Adrian C. North; Oxford University Press
  • The Social and Applied Psychology of Music; David John Hargreaves, Adrian C. North; Oxford University Press
  • The Right Instrument for Your Child; a Practical Guide for Parents and Teachers; Atarah Ben-Tovim & Douglas Boyd; Gollancz
  • Musical Instrument Selection; s.n.; http://wik.ed.uiuc.edu/index.php/Musical_Instrument_Selection (link werkt niet meer)
Categorieën
Klarinet Saxofoon

Eerst klarinet, daarna saxofoon leren spelen?

De klarinet en de saxofoon zijn allebei houtblaasinstrumenten die met een enkel riet worden bespeeld. Kinderen die saxofoon willen leren spelen, krijgen soms van een muziekdocent het advies om eerst enkele jaren les nemen op een klarinet. Hoe komt dat? Wat zijn bijvoorbeeld met het verschillen in prijs, gewicht, toonbereik en volume? Hoe zit het met de mogelijkheden tot samenspel? Kun je makkelijk en snel overschakelen van een saxofoon naar een klarinet en omgekeerd?

Omslag Tipboek saxofoon: de complete gids inclusief grepentabellen; Hugo Pinksterboer; afbeelding waarop man altsaxofoon speelt
Tipboek saxofoon: de complete gids inclusief grepentabellen (bol.com)

Achtereenvolgens vind je in dit artikel de volgende aspecten behandeld:

Prijs

Een goed studiemodel altsaxofoon van bijvoorbeeld de Yamaha YA275 of de Yamaha YAS475 is minstens enkele honderden euro’s duurder dan een besklarinet van een goed instapmodel (met body van ABS-kunststof, ook wel plastic genoemd). Denk bijvoorbeeld aan de kunststoffen klarinet Buffet Crampon B12 of de Yamaha YCL250. In 2016 kun je dergelijke klarinetten die prima geschikt zijn voor les op de muziekschool al voor rond de 550 euro kopen.

De muzikale smaak van kinderen is zich nog volop aan het ontwikkelen. Het is dan ook niet denkbeeldig dat een kind op een gegeven moment ook belangstelling voor een ander populair muziekinstrument zoals de gitaar ontwikkelt. Hoe minder je aan een bepaald muziekinstrument hebt uitgegeven, des te gemakkelijker beweeg je mee met de zich ontwikkelende eigen smaak van je kind.

Ook als je je afvraagt of een rietblaasinstrument bij jouzelf past, kun je bij je keuze de prijs van dat instrument zwaar laten wegen. Een interessant alternatief is natuurlijk om zo’n instrument enige tijd te huren voordat je al dan niet tot koop over gaat.

Gewicht

Ook al zijn saxofoons van het ene merk wat lichter dan van een ander merk, toch zijn alle saxen aanzienlijk zwaarder dan een besklarinet. Als je voor een kunststof klarinet kiest, is het instrument nog een heel stuk lichter.

Een altsaxofoon van Yamaha weegt bijvoorbeeld 2,2 of 2,5 kg (afhankelijk van het model).

Houten besklarinetten wegen meestal ergens tussen de 0,75 kg of 0,85 kg en de kunststoffen modellen wegen nog een heel stuk minder.

Hoe ‘zwaar’ een instrument aanvoelt, hangt overigens niet alleen af van het gewicht, maar vooral ook van de verdeling van het gewicht dat op de duimen rust. In de praktijk kan een objectief gezien zwaarder instrument qua speelgemak een lichtere, dus meer comfortabele indruk maken.

Een lichtgewicht instrument kan van belang zijn voor kinderen die nog weinig kracht in de handen hebben of voor volwassenen met gevoelige polsen, bijvoorbeeld vanwege RSI-achtige klachten.

Zowel voor de saxofoon als voor de sax zijn er draagkoorden en soms ook tuigjes verkrijgbaar. Deze verminderen de druk van het muziekinstrument op de handen.

Bedenk in het geval van kinderen wel dat een aantal tandartsen en orthodontisten het verstandig acht om kinderen met het leren bespelen van een rietblaasinstrument te wachten totdat hun gebit grotendeels gewisseld is en in ieder geval de vaste voortanden al goed tot ontwikkeling zijn gekomen. Doorgaans is dat het geval als het kind 9 jaar is, maar vaak kunnen kinderen al vanaf 8 jaar aan een rietblaasinstrument zoals de klarinet of sax beginnen. In andere gevallen kan je kind bijvoorbeeld een jaartje op de blokfluit leren muziek te maken.

Voor problemen met je gebit als kind of volwassene bestaan overigens verschillende , vaak simpele oplossingen.

Toonbereik

De saxofoon heeft een normaal toonbereik heeft van ruim 2,5 octaaf. Maar gevorderde saxofonisten halen wel drie of zelfs vier octaven uit hun instrument. De (gewone) besklarinet heeft een normaal toonbereik van wel vier octaven. En een gevorderd speler haalt een nog grotere toonomvang uit zijn instrument.

Klank

Zowel de klarinet als de sax zijn muziekinstrumenten die veel mogelijkheden tot een persoonlijke kleuring van de tonen geven. De klarinet staat bekend als een blaasinstrument met een warme klank. Hoor je een klarinet en een saxofoon naast elkaar, dan valt op dat de saxofoon nog een stuk warmer klinkt dan de klarinet.

Transponeren

omslag van het tipboek Klarinet
Tipboek Klarinet door Hugo Beemsterboer. Inclusief grepentabellen. (bol.com)

De klarinet en de saxofoon zijn allebei transponerende instrumenten. Dat wil zeggen dat als je een bepaalde noot speelt, er een andere noot klinkt. In het geval van de klarinet hoor je een Bes als je een C speelt. De klarinet klinkt dus een hele noot lager dan in de bladmuziek staat genoteerd. Datzelfde geldt voor een tenorsaxofoon en een sopraansaxofoon. Ook de altsaxofoon is een transponerend instrument. Als je een C speelt, klinkt er een Es.
Transponeren is een op zich eenvoudige techniek die je leert als je al wat gevorderd bent op je instrument. Als je prima vista kunt transponeren, kun je gemakkelijker met C-instrumenten samenspelen van muziek die niet speciaal voor transponerende instrumenten staat genoteerd.

Je buren en de klarinet of saxofoon

Als je in een gehorig huis of appartement woont, houd je natuurlijk rekening met de gevoelige oren van je buren. Hoewel je met een klarinet ook doordringend kan klinken, is deze qua volume toch heel wat ingetogener dan een saxofoon. Deze eigenschap kan een overweging vormen bij je keus voor een type muziekinstrument. Overigens zijn zowel voor de klarinet als voor de saxofoon hulpmiddelen verkrijgbaar om het geluid te doen dempen. Deze dempers hebben wel een invloed op het geluid en soms gaat het aanblazen duidelijk zwaarder dan zonder het gebruik van een demper.

Voor welk instrument je ook kiest: in alle gevallen is het verstandig om met de buren afspraken te maken over de tijden waarop jij of je kind dagelijks oefenen en/of spelen.

Mogelijkheden tot samenspel

Voor de klarinet is een zeer groot oorspronkelijk repertoire beschikbaar: van klassiek en barok, tot klezmer, jazz of popmuziek. Ook voor de saxofoon bestaat een groot en gevarieerd repertoire, zij het niet voor oorspronkelijke klassieke en barokmuziek.
Natuurlijk is het klassieke en barokrepertoire wel in de vorm van speciale arrangementen beschikbaar. Maar bedenk dat je zelden een saxofoon in een symfonieorkest aantreft. De Boléro van Ravel is het bekendste stuk waarin een sax een rol heeft. Overigens speelt in het orkest van André Rieu vaak wel een saxofonist met de klassieke muziekstukken mee.

Als je belangstelling hebt voor de wereld van harmonieorkest, fanfare en brassband (beter bekend als de hafabrawereld), is het handig om te weten dat je met een klarinet terecht kan in een harmonieorkest en met een altsaxofoon, tenorsaxofoon of baritonsaxofoon in zowel een harmonieorkest als in een fanfare. Gaat je belangstelling uit naar een sopraansaxofoon, en je bent al flink gevorderd op je instrument, dan vind je mogelijk je plek in een fanfare. Bij een harmonieorkest of fanfare kun je tegenwoordig vaak reeds als enigszins gevorderd speler terecht.

Overstappen van klarinet naar de saxofoon of omgekeerd

Over de vraag of de klarinet dan de saxofoon makkelijker om aan te leren is, zijn de meningen verdeeld. Ook over de vraag of het gemakkelijker is om over te stappen van de klarinet naar de saxofoon of omgekeerd zijn de instrumentalisten het niet met elkaar eens.

Een aantal aspecten van het spelen op een saxofoon of klarinet is verschillend. Zo moet je steviger blazen op een saxofoon dan op een klarinet om een vol geluid te krijgen. En een klarinet vraagt bijvoorbeeld een wat strakkere embouchure dan de sax, dus het aanblazen verloopt niet helemaal op dezelfde manier. Er zijn nog veel meer verschillen tussen het spelen op beide muziekinstrumenten.

In elk geval vinden de meeste ervaringsdeskundigen op sax en klarinet dat het na een overstap van het ene op het andere muziekinstrument niet langer dan enkele maanden hoeft te duren voordat je redelijk goed op je nieuwe instrument kunt spelen. Natuurlijk kost het je jaren en jaren om op je instrument een echt mooie en rijke toon te ontwikkelen.

Dossier klarinet en dossier saxofoon

Dit artikel maakt deel uit van de dossiers klarinet en saxofoon. In deze dossiers vind je een overzicht van alle artikelen over deze buitengewoon veelzijdige enkelrietinstrumenten

Een eerdere versie van dit artikel werd op 8 april 2012 door de auteur, An Schrijfstra, gepubliceerd op Infonu.nl onder de titel ‘Eerst klarinet, later saxofoon leren spelen’.

Categorieën
Klarinet

Klarinet: leren aanblazen voor beginners

Op je klarinet de eerste noten spelen. Dat is de uitdaging voor alle beginners op dit veelzijdige blaasinstrument. Het begint met het voortbrengen van je eerste klanken. Hoe pak je dat aan? Waarop let je allemaal op als je uiteindelijk mooie klanken uit je muziekinstrument wilt krijgen? De ontwikkeling van je embouchure begint met vier gemakkelijke stappen ter voorbereiding van je toonvorming op de klarinet.

Wat is embouchure?

De kwaliteit en de aard van de klank die je uit je klarinet krijgt, hangt voor een groot deel af van je embouchure. Dat wil zeggen, van het totaal van factoren zoals de stand van je mond (dus hoe je je lippen en andere gelaatsspieren en je kaken houdt), je ademsteun en de vorm en de richting van je luchtstroom.

Wat maakt een geoefende embouchure op de klarinet zo belangrijk?

omslag van het tipboek Klarinet
Tipboek Klarinet; door Hugo Beemsterboer. Inclusief grepentabellen. (bol.com)

Je embouchure is iets waaraan je altijd blijft werken, hoe gevorderd je ook bent. Zo kun je met behulp van je embouchure luid of juist zacht spelen. Met een geoefende embouchure kun je tonen omhoog of omlaag intoneren, en een persoonlijke klankkleur oproepen. Volgens sommige ervaringsdeskundigen bepaalt je embouchure wel tot zo’n tachtig procent van de aard en kwaliteit van de klank van je blaasinstrument.

Of je een volle, mooie en heldere toon uit je instrument krijgt, hangt vaak niet zozeer af van de kwaliteit van je instrument als wel van de geoefendheid van je embouchure (en dat laatste is, jawel, een kwestie van oefenen, oefenen, en nog eens oefenen). Natuurlijk speelt ook de staat van onderhoud van je instrument een rol. Met slecht afgestelde kleppen is het zwaar spelen en vaak ook moeilijk om een goede klank uit je instrument te krijgen.

Voorbereiding op het blazen van je eerste tonen

Veel echte starters op de klarinet krijgen in het begin nog geen piep uit hun instrument, hoe hard ze ook blazen. Het aanblazen van een klarinet, ongeacht het type, gebeurt in beginsel op dezelfde manier. Het maakt dus wat dat betreft weinig of niets uit of je op een besklarinet, een esklarinet of een basklarinet speelt.

Je hoeft helemaal niet hard te blazen om een volle toon uit je instrument te krijgen. In feite heb je weinig kracht nodig om het riet van je klarinet op de juiste manier met blazen in trilling te krijgen. Maar je moet wel precies weten op welke manier het aanblazen op de klarinet gaat.

Hierna leer je stap voor stap om je eerste geluid uit de klarinet te krijgen.

Maak een kussentje van je lippen

Sluit je lippen en houd ze ontspannen op elkaar. Laat nu met gesloten lippen je onderkaak iets minder dan een centimeter zakken. Je onderlip krult niet een beetje over je ondergebit heen, maar strekt zich recht omhoog en buigt zich iets naar buiten. Je trekt je onderkaak dus iets omlaag terwijl je tegelijkertijd je onderlip omhoog trekt.

Trek de bovenste kinspieren omhoog en de onderste omlaag

Trek het gedeelte van je kin boven het natuurlijke kuiltje van je kin recht omhoog. Trek vervolgens het gedeelte beneden het natuurlijke kuiltje van je kin strak omlaag over het benige deel van de kin. Zorg dat het zachte, vlezige deel van je lippen zacht en soepel blijft. Dit zachte gedeelte is van groot belang bij de ontwikkeling van je embouchure voor de klarinet.

Plaats het mondstuk van de klarinet in je mond

Houd je hoofd rechtop. Laat je kruintje het hoogste punt vormen. Breng nu de klarinet naar je mond. Een veelgemaakte fout is dat beginners op de klarinet hun hoofd naar de klarinet brengen, in plaats van omgekeerd.

Het is de bedoeling dat je slechts een klein gedeelte van het mondstuk van de klarinet in je mond steekt. Die ene centimeter ruimte tussen je kaken is voldoende voor het insteken van het mondstuk. Trek eerst met gesloten lippen een soort smalle en zuinige glimlach waarbij je je mondhoeken naar elkaar toe en enigszins naar voren trekt (zet dus géén brede glimlach op). Zorg daarbij ervoor dat je de lippen niet tuit alsof je wilt kussen. Het rood van je onderlip moet zichtbaar blijven. Je onderlip mag nooit naar binnen rollen.

Houd je lippen nog steeds op elkaar terwijl je de mondhoeken iets omhoog trekt. Breng nu het mondstuk naar de mond. Duw het mondstuk naar binnen, terwijl je de lippen in de eerder ingenomen stand houdt. Als het goed is, voel je nu dat het riet van de klarinet verticaal ligt tegen de binnenkant van het rode deel van de onderlip. Veranker nu het mondstuk stevig achter de bovenste voortanden.

Blaas op het mondstuk

Afbeelding van Kunststof Buffet Crampon B12 klarinet met B45 mondstuk en Légère-rietje
Besklarinet

Nu het mondstuk van je klarinet stevig rust op het kussentje van je lippen en achter je bovenste voortanden is verankerd, blaas je tegen het riet aan.

Blaas, en laat de lucht daarbij vrij door je open keel en mondholte stromen. Als het goed is, komt er nu geluid uit je klarinet.
Probeer nu een aantal keer geluid voort te brengen door ‘te’ te zeggen, terwijl je met het uiterste puntje van je tong tegen het riet tikt.

Maak je geen zorgen als je dat geluid dat nu uit je klarinet komt uitgesproken lelijk vindt. In dit stadium zul je hoogstwaarschijnlijk nog geen mooie klanken uit je instrument kunnen toveren.

Op dit moment is je streven erop gericht om willekeurig welk geluid met de klarinet te produceren. Als je wat verder gevorderd bent op je blaasinstrument, leer je waarop je voor een goede toonvorming allemaal moet letten.

Ontspan je mondhoeken om adem te halen en opnieuw aan te blazen. Let erop dat je je wangen niet vol blaast. Let er ook op dat je de bovenlip niet slap laat worden. Bijt nooit op het mondstuk. Als het goed is, geeft de verankering van het mondstuk achter je bovenste voortanden voldoende houvast voor de klarinet. Als je kramp of een moe gevoel in je kaken krijgt, begin dan nog eens met de aanwijzingen onder het kopje Maak een kussentje van je lippen.

Is het je gelukt geluid uit je klarinet te krijgen? gefeliciteerd! Nu je deze basisbeginselen beheerst, kun je verder werken aan de techniek van een goede toonvorming. Daarbij is vooral ook de ontwikkeling van je ademsteun van belang. Probeer dagelijks te oefenen, liefst meerdere keren korte tijd achter elkaar. Op die manier boek je de snelste vorderingen.

Een handige grepentabel voor de klarinet vind je op de site van de Woodwind Fingering Guide op: http://www.wfg.woodwind.org/clarinet/

Dossier klarinet

Dit artikel maakt deel uit van het dossier klarinet. In dit dossier vind je een overzicht van alle artikelen over dit buitengewoon veelzijdige enkelrietinstrument.

Een eerdere versie van dit artikel werd op 12 april 2012 door de auteur, An Schrijfstra, gepubliceerd op Infonu.nl onder de titel Klarinet voor beginners: leren aanblazen.

Bronnen

  • The Art of Clarinet Playing; Keith Stein; Summy Birchard
  • Step One: Plat Clarinet; Sue Terry; Amsco Publications
  • Mel Bay’s Clarinet Method; Louis Hittler; Mel Bay Publications, Inc.
  • Embouchure; Wikpedia; http://en.wikipedia.org/wiki/Embouchure
  • Ansatz (Blasinstrument); http://de.wikipedia.org/wiki/Ansatz_%28Blasinstrument%29