Categorieën
Musiceren algemeen Viool

Strijkinstrumenten en persoonlijkheid

Voel je je aangetrokken tot strijkinstrumenten? Denk aan de viool, altviool, cello of contrabas. Welke persoonlijke eigenschappen heb je nodig om met succes strijkinstrumenten te leren spelen? Hebben violisten bijvoorbeeld meegaande karakters? Klopt het dat ze vaak wat op zichzelf zijn en misschien zelfs enigszins afstandelijk? En zijn ze vaak rustig en gedisciplineerd?

foto van Scarlatti 4/4 viool met strijkstok in koffer
Scarlatti 4/4 viool inclusief fijnstemmers, strijkstok en koffer (bol.com)

Dit artikel is opgebouwd uit de volgende paragrafen.

Muziekinstrument en persoonlijkheid algemeen

Vooral in Angelsaksische landen bestaan verschillende theorieën en opvattingen over de relatie tussen een muziekinstrument en de persoonlijkheid van de speler ervan in het algemeen. Meer hierover lees je in de artikelen Muziekinstrument en karakter en in Wat zegt muziek over jouw persoonlijkheid?

Strijkinstrumenten algemeen: van viool en altviool tot cello en bas

foto van Scarlatti 3/4 viool met strijkstok in koffer incl. schoudersteun
Scarlatti 3/4 viool incl. fijnstemmers, strijkstok, koffer, super speelklaar en incl. schoudersteun (bol.com)

De viool, altviool, cello en contrabas rekenen we tot de strijkinstrumenten.

De opvallendste eigenschap van strijkers is introversie. Dit komt uit diverse onderzoeken naar voren. Mensen die met plezier een strijkinstrument bespelen, zijn vaak meegaande karakters die graag meespelen in ensembles en orkesten.

Het plezier van het spelen in een groep zonder alle stress van moeten spelen van geregeld te moeten soleren, maakt dat sommige mensen zich tot de strijkinstrumenten voelen aangetrokken. Natuurlijk zouden ze om die reden ook kunnen kiezen voor bijvoorbeeld een klarinet of een gitaar, maar er zijn meer factoren, zoals het zeer uitgebreide repertoire of de klank van het instrument die de keus voor een strijkinstrument aantrekkelijk maken.

Foto van Zlata carbon strijkstok
Zlata carbon-fiber strijkstok voor viool (bol.com)

Strijkers zouden doorgaans wat afstandelijk en op zichzelf zijn. Verder zouden ze hard, zelfstandig en gedisciplineerd studeren. Dit is nodig omdat het maken van vorderingen op strijkinstrumenten zijn tijd nodig heeft, meer dan op de meeste andere muziekinstrumenten. Verder zouden strijkers zich in het algemeen zelfstandig en vasthoudend opstellen. Deze houding komt onder meer van pas bij het instuderen van strijkmuziek.

Wat de afzonderlijke instrumenten uit de strijkersfamilie betreft, het volgende.

Viool

Foto van GEWA-viool Maestro 56
GEWA Maestro 56 viool (bol.com)

De viool is geschikt voor rustige en gedisciplineerde kinderen. Voor hen is het belangrijk dat ze er een goed gevoel bij hebben dat ze als violisten vooral bijdragen aan het geluid van hun sectie. Ook al zijn er veel prachtige solo’s voor violisten gecomponeerd, toch hoor je violisten doorgaans als complete muzieksectie van een orkest.

Het kost beginnende violisten doorgaans aanzienlijk meer tijd en moeite om een aangenaam geluid uit hun viool te krijgen dan strijkers of houtblazers uit hun instrumenten. Extraverte en/of ongeduldige kinderen zijn daarom eerder geneigd de viool links te laten liggen.

Altviool

Foto van Zlata carbon strijkstok voor altviool
Zlata carbon-fiber strijkstok voor altviool (bol.com)

De altviool trekt vooral inschikkelijke kinderen aan die graag meedoen in een groep.

Het algemene vooroordeel is dat de altviool de keus is voor mensen die de viool met al zijn snelle loopjes en versieringen te moeilijk vinden en liever een eenvoudiger partij meespelen.

    • Uit een onderzoek kwam eerder naar voren dat altviolisten een hogere mate van bezonnenheid en van introversie tonen dan violisten. Ook zouden bij uitstek emotioneel stabiel zijn.
Foto van Gewa elektrische viool
Gewa E-viool novita (bol.com)

Cello

De cello heeft vooral een aantrekkingskracht op verlegen kinderen die wel graag aanzien hebben, maar die niet graag in het centrum van de aandacht staan.

Contrabas

Ondanks de grootte van de contrabas is dit muziekinstrument geen logische keuze voor kinderen die graag domineren. Dit instrument is bij uitstek geschikt voor mensen met belangstelling voor jazzmuziek en die graag hun creativiteit in een combo tot uitdrukking willen brengen.

Een eerdere versie van dit artikel werd op 19 oktober 2011 door de auteur, An Schrijfstra, gepubliceerd op Infonu.nl onder de titel: ‘Muziekinstrument en persoonlijkheid’.

Dossier musiceren algemeen

Dit artikel maakt deel uit van het dossier musiceren. Kijk bijvoorbeeld ook eens in de artikelen Muziekinstrument en karakter en Wat zegt muziek over jouw persoonlijkheid?

Naast onderstaande bronnen heb ik gebruik gemaakt van mijn eigen jarenlange ervaringen als multi-instrumentalist.

Bronnen

  • The Musical Temperament: Psychology and Personality of Musicians; Anthony Kemp; Oxford University Press
  • The Social Psychology of Music; David John Hargreaves, Adrian C. North; Oxford University Press
  • The Social and Applied Psychology of Music; David John Hargreaves, Adrian C. North; Oxford University Press
  • The Right Instrument for Your Child; a Practical Guide for Parents and Teachers; Atarah Ben-Tovim & Douglas Boyd; Gollancz
  • Musical Instrument Selection; s.n.; http://wik.ed.uiuc.edu/index.php/Musical_Instrument_Selection
Categorieën
Online muziekcursussen Viool

Vioolspelen: MOOC-cursus lesgeven aan beginners op de viool of altviool

Wat zijn de belangrijkste aspecten waarop je moet letten als je vioolles aan beginners wilt geven?  Hoe leg je een gezonde en solide basis voor muzikaal vioolspel bij je muziekleerlingen? In de MOOC-cursus Teaching the violin and viola: creating a healthy foundation; leer je waarop je allemaal wilt letten als je kinderen viool wilt leren spelen. In deze cursus van tien weken over viooldidactiek worden aan de hand van veel instructieve video’s en toelichtingen daarop uitgelegd wat de essentiële punten waarop je bij het viool leren spelen, moet letten.

boek met tips over alles wat je over de viool wilt weten
Tipboek viool en altviool (bol.com)

Overigens, er zijn volgens de discussies in het forum dat bij de MOOC-cursus hoort, ook studenten die aan de hand van die cursus zichzelf viool proberen te leren spelen.

Het spreekt voor zich dat les nemen van een bevoegd viooldocent ideaal is als je zelf viool wilt leren spelen of als je de viool na een aantal jaren weer opnieuw wilt oppakken. Maar als je, om wat voor reden dan ook, niet in de gelegenheid bent om (weer) op les te gaan, kan deze cursus mogelijk uitkomst bieden.

Dit artikel is opgebouwd uit de volgende paragrafen.

De MOOC-vioolcursus Teaching the violin and viola: creating a healthy foundation

De MOOC-cursus Teaching the violin and viola: creating a healthy foundation is ontwikkeld door Stacia Spencer. Zij is Senior Lecturer aan de Bienen School of Music die deel uitmaakt van de Northwestern University in de Verenigde Staten.

MOOC staat voor Massive Open Online Courses. Cursussen van dit type kun je gratis volgen. Je kunt vrijwel altijd een officieel bewijs van deelname krijgen en in een aantal gevallen (tegen betaling) een officiële erkenning van je behaalde resultaten in de vorm van een Verified Certificate (via het zogenaamde Signature Track). Dat geldt ook voor deze specifieke cursus. De meeste MOOC-cursussen worden enkele keren per jaar gegeven.

Deze Engelstalige MOOC-vioolcursus kent een holistische aanpak. De cursus bestaat grotendeels uit video’s waarin vioolpedagogie aan de hand van praktische voorbeelden stap voor stap wordt uitgelegd. De cursus is bedoeld voor beginnende en ervaren viool- en altviooldocenten en duurt tien weken. Houd rekening met een tijdsbeslag van drie tot vijf uur per week. Zoals hierboven al genoemd, wordt deze cursus niet alleen gebruikt door viooldocenten, maar ook door  mensen die zichzelf met behulp van deze MOOC-cursus de beginselen van het vioolspel willen bijbrengen.

Filosofieën en pedagogische theorieën over kinderen viool leren spelen

foto van Scarlatti 3/4 viool met strijkstok in koffer incl. schoudersteun
Scarlatti 3/4 viool incl. fijnstemmers, strijkstok, koffer, super speelklaar en incl. schoudersteun (bol.com)

In week 1 krijg je een uitleg over de belangrijkste filosofieën en pedagogische theorieën van vooraanstaande vioolpedagogen over het lesgeven aan kinderen.

Verder leer je wat de kenmerken zijn van een goede relatie tussen ouder, leerling en de viooldocent.

Je krijgt informatie over de manier waarop je een muziekinstrument selecteert dat past bij een specifieke vioo;leerling. In de video zie je hoe het ‘aanmeten’ van een viool voor een kind in zijn werk gaat in een vioolspeciaalzaak.

Je maakt een begin met het werken aan een goede houding van je leerling, het vasthouden van de viool en met het in de goede stand plaatsen van de linkerhand (met o.a. de gedachte aan een ei).

Foto van Zlata carbon strijkstok
Zlata carbon-fiber strijkstok voor viool (bol.com)

De positie van de rechterarm en -hand en de strijkstok bij beginners op de viool

Les twee heeft als doel dat je leert hoe je je leerlingen op de juiste manier de boog leert vasthouden. Hierbij besteed je aandacht aan de positie van de rechterarm en -hand (inclusief de positie van de pink). Je leert hoe je werkt aan een ontspannen rechterhand en je legt een basis voor het hanteren van de strijkstok. In dat verband schenk je aandacht aan de manier waarop de strijkstok over de vioolsnaren beweegt.

Verder maak je een begin met het doen herkennen van een ideale toon uit de viool, met het spelen van ritmes en met de manier hoe je opstreken en afstreken laat uitvoeren.

Coördinatie van de viool en de strijkstok

In les drie krijg je informatie over de manier waarop je de leerling leert om de viool en de strijkstok samen te brengen. Je helpt je leerling om de drie

Foto van Zlata carbon strijkstok voor altviool
Zlata carbon-fiber strijkstok voor altviool (bol.com)

basisstreken aan te leren: (martelé, détaché en legato).

Je schenkt aandacht aan de linkerhand voor het ontwikkelen van een ideale handpositie en aan een goede intonatie. Verder werk je aan het toepassen van de geschikte druk en snelheid van de strijkstok om te komen tot een mooie toon. Je helpt je leerling bij het aanleren van goede oefentechnieken.

Het eerste speelstuk heet Sh Sh. Daarvoor is geen gebruik van de linkerhand nodig. Het tweede speelstuk draagt als titel See Saw. Daarbij wordt de eerste vinger van de linkerhand gebruikt. Bij het derde speelstuk See the Little Monkey worden voor het eerst ook de tweede en derde vinger van de linkerhand gebruikt.

Muziekstukken in A-majeur

In les vier leer je met behulp van van muziekstukjes in A-groot (o.a. Twinkel, twinkel kleine ster, Strawberry Red, Lightly Row en Go Tell Aunt Rhody, Brother John (in het Nederlands beter bekend als Vader Jacob) hoe je leerling met zijn strijkstok kan werken aan een ideale toon en intonatie. En ook de manier waarop je je vioolleerling kunt leren zijn hand, duim en vingers het beste op de snaren kan plaatsen.

Tevens leer je strategieën voor het oefenen van détaché-, martelé-, and legatostreken met de bovenste helft van de strijkstok.

Verder komt het oefenen van vibrato op de open snaren aan de orde. Tenslotte wordt gewerkt aan een ideale, zingende toon en een duidelijke intonatie.

Spelen met de hele strijkstok

foto van Scarlatti 4/4 viool met strijkstok in koffer
Scarlatti 4/4 viool inclusief fijnstemmers, strijkstok en koffer (bol.com)

In les vijf leer je hoe je een volwassen leerling de strijkstok laat vasthouden en ermee strijken.
Aan de orde komen het gebruik van détaché-, martelé-, and legatostreken met de hele strijkstok. Verder ga je aan de slag met het laten oefenen met de derde vinger, en met de vierde vinger. Ten slotte maak je een begin met het leren onthouden van complexe patronen.

Een en ander wordt uitgelegd aan de hand van het lied Long, Long Ago (op de wijs van beter bekend als ’t Roodborstje tikt tegen het raam, tik, tik, tik)   van het kerstlied Oh Come Little Children(op de wijs van Er ruist langs de wolken). Tenslotte wordt het lied Butterfly, Flutterby behandeld.

Speelstukken in D-majeur

In deze les 6 komen aan de orde:

  • Spelen op de D-snaar
  • Een toonladder spelen met de hele strijkstok
  • Oefenen van speltechniek met alle vier de vingers
  • Oefenen van afstreken en verschillende articulatietechnieken
  • Nieuwe ritmes herkennen en oefenen
  • Een begin maken met het noten leren lezen. In dit verband krijg je de bladmuziek van de stukken die tot en met deze les zijn ingestudeerd.
    Ontwikkelen van geschikte oefengewoonten, zoals het onderscheiden en isoleren van lastige passages.

Een en ander wordt behandeld met behulp van de volgende stukken:

  • Hop, Hop, Hop
  • Fox, You ‘ve stolen the Goose
  • All the Birds are already here
  • Bach Musette
  • Hushabye
Foto van GEWA-viool Maestro 56
GEWA Maestro 56 viool (bol.com)

Speelstukken in G-majeur

In deze zevende les staat de toonsoort G-groot centraal. Je helpt je leerling deze toonladder over twee octaven spelen en ook de arpeggio’s van deze toonsoort. Je leert je leerling onderscheid te maken tussen de hoge en lage tweede vinger. Verder leer je hem hoe je van moeilijke passages études kunt maken. Ook komen enkele nieuwe boogvoeringstechnieken aan de orde. En er wordt een begin gemaakt met de toonsoort D-mineur.

Een en ander wordt behandeld met behulp van de volgende speelstukken

  • Wohlfahrt Etude in G
  • Menuet
  • Menuet in G
  • The Happy Farmer
  • All the Pretty Little Ponies

Noten lezen, vibrato en groepslessen

In de video’s bij deze les acht leer je wat best practices zijn om je leerlingen noten te leren lezen. Ook het grip krijgen op ritmes komt op een speelse manier aan de orde. En verder wordt ook het beginnen met het vibratospel behandeld.

Eveneens krijg je uitgebreide informatie over groepsdynamiek bij vioollessen en leer je hoe je het maximum uit een groepsles kunt halen.

Ten slotte is er aandacht voor een gezonde en ontspannen speelhouding. Denk in dit verband aan spelletjes zoals het laten bewegen van de strijkstok als de ruitenwisser van een auto. Met dit soort spelletjes help je  de techniek van beginners op de viool te verbeteren.

Liedjes die aan de orde komen zijn onder andere Eggs en Boil the Cabbage

Favoriete oefeningen voor wat oudere leerlingen

Foto van Gewa elektrische viool
Gewa E-viool novita (bol.com)

In deze lesweek krijg je informatie en oefeningen voor het lesgeven aan wat oudere leerlingen. Hen kun je bijvoorbeeld ‘air viool’ laten spelen. Je laat je leerling dan net doen alsof hij een viool in handen heeft. Feitelijk gaat het hier om ‘droog’ spelen, dus zonder instrument. Op deze manier kan de leerling zich optimaal concentreren op zijn handhouding. Ook krijg je in deze les informatie over het leren hanteren van de strijkstok aan wat oudere leerlingen.

Masterclass met vioolpedagogen Mimi Zweig en met Roland en Almita Vamos

In deze les tien krijg je twee uitgebreide video’s te zien met een masterclass gegeven door de vioolpedagogen Mimi Zweig en met Roland en Almita Vamos. Hier zie je onder andere verschillende manieren om feedback en instructie te geven. Verder merk je dat de speeltechnische aspecten die van belang zijn voor beginnende violisten en altviolisten ook voor gevorderde vioolleerlingen relevant blijven.

Als je een certificaat voor deze MOOC-cursus wenst

Je kunt eventueel een certificaat voor deze MOOC-cursus halen. Je kunt kiezen voor een ‘Statement of Accomplishment’ (geheel gratis) of voor een ‘Verified Certificate via de Signature Track’ (tegen betaling). In beide gevallen moet ten minste 70% van de maximale score hebben behaald.
Je cijfer wordt als volgt bepaald:

  • Je wekelijkse ‘quiz’resultaten (van een korte toets met meerkeuzevragen) tellen voor 30% mee.
  • Je actieve deelname aan het forum bij deze cursus telt eveneens voor 30%.
  • En de de zogenaamde peer review (beoordeling van je werk door andere deelnemers aan deze cursus) van twee door jou te schrijven essays wegen mee voor 40%.

Wanneer wordt de MOOC-cursus over het lesgeven op viool of altviool gegeven?

De meeste MOOC-cursussen worden enkele keren per jaar gegeven. Kijk bij de eerstvolgende mogelijkheid om deze en andere vioolgerelateerde MOOC-cursussen via Coursera te volgen.

Dossier viool

Dit artikel maakt deel uit van het dossier viool.

Bronnen en verder lezen

  • Teaching the violin and viola: creating a healthy foundation; door Stacia Spencer Senior Lecturer aan de Bienen School of Music; https://www.coursera.org/course/teachingstrings
Categorieën
Viool

Op latere leeftijd viool, altviool of cello leren spelen

Is het goed mogelijk om op latere leeftijd viool, altviool of cello te leren spelen? Wat als je altijd al ervan gedroomd hebt om een strijkinstrument te leren spelen en je pas nu in de gelegenheid bent om daarmee te beginnen? Stel dat je sterk gemotiveerd bent en over de benodigde zelfdiscipline beschikt om dagelijks minimaal een half uur lang op je muziekinstrument te oefenen. Waarmee moet je dan als volwassen beginner op de viool of ander strijkinstrument rekening houden?

In dit artikel komen de volgende aspecten van het op latere leeftijd leren spelen van een strijkinstrument aan de orde.

Hoe komt het dat er zo weinig volwassenen beginnen met viool spelen?

boek met tips over alles wat je over de viool wilt weten
Tipboek viool en altviool (bol.com)

Hoewel volksstammen volwassenen op latere leeftijd nog aan een eerste (of tweede) muziekinstrument beginnen, valt hun keus zelden op een strijkinstrument.

Als volwassen beginner kies je meestal voor een piano of gitaar of op een blaasinstrument zoals dwarsfluit, klarinet of saxofoon. Dat hangt samen met de indruk dat toets- slag- en blaasinstrumenten gemakkelijker te leren zijn dan strijkinstrumenten.

Maar in hoeverre klopt die indruk? Elk instrument heeft immers zijn eigen, unieke uitdagingen? Zo hoef je voor de viool, in tegenstelling tot blaasinstrumenten, geen ademsteun aan te leren.

Waarom raden sommige viooldocenten het op latere leeftijd viool leren spelen af?

Het staat als een paal boven water dat je het beste als kind, en liefst op zo jong mogelijke leeftijd aan de viool kunt beginnen. Voordat je besluit om op oudere leeftijd eraan te beginnen, doe je er goed aan een idee te hebben van de belangrijkste redenen waarom sommige, zij het lang niet alle vioolleraren liever kinderen op les hebben.

Houd ermee rekening dat je de volgende argumenten te horen kunt krijgen:

Oudere oren staan meesterschap op de viool in de weg

foto van Scarlatti 4/4 viool met strijkstok in koffer
Scarlatti 4/4 viool inclusief fijnstemmers, strijkstok en koffer (bol.com)

Wie zich op volwassen leeftijd wil opgeven voor vioolles voor beginners krijgt soms van de beoogde leraar te horen dat een ander muziekinstrument een beter idee is, omdat volwassen oren zelden of nooit goed genoeg te trainen zijn om meesterschap over het instrument te kunnen krijgen.

Een professioneel niveau is zelden haalbaar

Als je volwassen bent, is de kans dat je ooit op professioneel niveau viool kunt spelen, te verwaarlozen. Overigens geldt voor alle muziekinstrumenten dat als je er je brood mee wilt kunnen verdienen, je niet alleen muzikaal zeer begaafd moet zijn en beschikken over een grote dosis zelfdiscipline, maar ook doorgaans dat je reeds als kind met dat instrument moet zijn begonnen.

Viool leren spelen vraagt relatief veel geduld

Foto van Gewa elektrische viool
Gewa E-viool novita (bol.com)

Een van de uitdagingen van de viool is dat het trainen van het muzikale gehoor (nodig om zuivere noten op de viool te kunnen spelen) doorgaans flink wat tijd kost. Op de meeste andere muziekinstrumenten duurt het redelijk zuiver leren spelen aanzienlijk korter.

Voordat je op een viool een simpele volksmelodie op een aantrekkelijke manier kan spelen, ben je waarschijnlijk al heel wat maanden vlijtig aan het studeren geweest. Op de meeste andere muziekinstrumenten kun je al na een of twee weken muziekles eenvoudige wijsjes spelen en binnen enkele maanden al een aantal popliedjes. Voordat je eenvoudige popmuziek redelijk zuiver op een viool kunt spelen, is een gemiddelde muziekleerling al snel ongeveer een jaar bezig.

Ergonomische aspecten van de viool maken het leren spelen op oudere leeftijd extra moeilijk

Verder is een viool of altviool, ook ergonomisch gezien, relatief lastig om te bespelen. Een instrument dat beide lichaamshelften op ongeveer dezelfde manier belast, is vriendelijker voor je lijf. Dat is een van de redenen waarom sommige ouderen liever voor een muziekinstrument zoals de piano kiezen. Wil je toch liever een strijkinstrument leren spelen? Overweeg dan om te kiezen voor de cello: het spelen daarop is minder belastend voor je lichaam.

Foto van Zlata carbon strijkstok
Zlata carbon-fiber strijkstok voor viool (bol.com)

Waarom bieden sommige viooldocenten ook vioolles aan volwassen beginners?

Gelukkig zijn er viooldocenten die met plezier lesgeven aan volwassen beginners. Dat heeft bijvoorbeeld met de volgende inzichten te maken:

Volwassen muziekleerlingen zijn bijzonder gemotiveerd

(Vooral jonge) kinderen die op een strijkinstrument willen leren spelen, kiezen hiervoor soms omdat een broertje of zusje of vriendje of vriendinnetje dat ook doet. Of omdat ze weliswaar de klank van de viool, altviool en/of cello mooi vinden, maar geen idee hebben dat ze eerst een flinke tijd moeten oefenen voordat uit hun eigen instrument een mooie klank wil komen.

Als oudere muziekleerlingen heb je vaak een duidelijk idee waarom je een bepaald strijkinstrument wilt leren spelen en je beseft dat je voor een redelijke vaardigheid op dat instrument heel wat lieve uurtjes zult moeten studeren.

Oudere muziekleerlingen beschikken over een goede zelfdiscipline en planningsvaardigheden

Foto van GEWA-viool Maestro 56
GEWA Maestro 56 viool (bol.com)

Kinderen en jongeren moeten het voor hun vorderingen vaak vooral hebben van hun enthousiasme en steun van hun ouders om dagelijks geconcentreerd te oefenen (in plaats van vooral leuke melodieën op hun instrument te fiedelen). Kinderen ontwikkelen zelfdiscipline en planningsvaardigheden meestal pas ergens in hun tienerjaren.

Volwassenen die een strijkinstrument willen leren bespelen, beschikken vaak over een behoorlijke dosis zelfdiscipline en het vermogen om de dagelijkse studiesessies met daarin veel aandacht voor techniek en speelhouding te plannen.

Samenspelmogelijkheden voor amateurstrijkers

Als je je als oudere beginner bij een viooldocent aanmeldt, krijg je vermoedelijk de vraag wat je met de viool wilt bereiken. Het zal duidelijk zijn dat een aanstelling bij het Concertgebouworkest uitermate onwaarschijnlijk is. En ook een provinciaal of regionaal professioneel orkest behoort vermoedelijk niet tot de mogelijkheden.

Maar op het gebied van amateurmuziek zijn er volop mogelijkheden. Wat denk je van een vioolkwartet of een muziekensemble voor amateurs? Of een duo voor viool en piano? Er zijn heel wat mogelijkheden om samen met andere muziekamateurs  recreatief muziek te maken. Er zijn samenspelmogelijkheden voor bijvoorbeeld gevorderde beginners, maar ook voor vergevorderde instrumentalisten. Voor de viool is heel wat kamermuziek gecomponeerd.

Hoe ver je uiteindelijk met de viool komt, hangt af van je muzikale talent, de tijd die je in het oefenen investeert en vooral ook van je toewijding.

Als volwassen leerling krijg je van je viooldocent in wezen begeleiding bij je eigen muzikale ontdekkingsreis, een reis die voor jou een emotionele, mentale en fysieke uitdaging vormt en jou leert om je op een unieke en persoonlijke manier op je instrument uit te drukken.

Viool, altviool of cello?

Als je belangstelling uitgaat naar een strijkinstrument, kies je meestal uit een viool, altviool of cello.

Viool

foto van Scarlatti 3/4 viool met strijkstok in koffer incl. schoudersteun
Scarlatti 3/4 viool incl. fijnstemmers, strijkstok, koffer, super speelklaar en incl. schoudersteun (bol.com)

Voor de viool is heel veel solomuziek geschreven, maar er is ook veel ensemblemuziek en orkestmuziek voor gecomponeerd. Het is de kleinste van de strijkinstrumenten. Als je wat aan de kleine kant bent, kun je als volwassene eventueel kiezen voor een 7/8e viool. Een alternatief zou een ¾-viool, in feite een kinderviool, kunnen zijn, maar hoe kleiner de klankkast, des te ‘kleiner’ ook het geluid.

Wil je weten wat je als beginner op de viool bijvoorbeeld qua speelhouding en strijktechnieken zou leren? Kijk dan eens bij het artikel over de (Engelstalige) MOOC-cursus viool.

Altviool

Voor de altviool is het solorepertoire aanzienlijk minder groot, maar er zijn veel mogelijkheden voor ensemble- en orkestmuziek. Bovendien heeft de altviool een prachtig diepe en warme klank. En, omdat de altviool iets groter dan de gewone viool is, en tussen de afstanden tussen de tonen iets groter zijn, heb je het voordeel dat het iets gemakkelijker is om er zuiver op te spelen.

Cello

De cello is een verhaal apart. Daarop kun je zowel heel laag als heel hoog spelen. Er bestaat veel muziek voor solocello, maar ook ensemble- en orkestmuziek.
Sommige viooldocenten die volwassenen afraden met viool te beginnen, verwijzen je graag door naar een cellodocent. Op de site van sommige muziekscholen lees je dat de cello geschikt is als instrument voor jong en oud. En met ‘oud’ bedoelt men dan leerlingen die reeds de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt!

Deels komt dit omdat de afstanden tussen de tonen op de cello wat groter zijn dan op de viool en de altviool, zodat het iets gemakkelijker is om ‘ongeveer’ de juiste positie te treffen dan bij het millimeterwerk op de viool. In elk geval klinkt de muziek dan iets minder snel ‘vals’.

Je bespeelt een cello terwijl die comfortabel dankzij een staartpen op de vloer rust. Je hoeft hem dus, in tegenstelling tot een viool of altviool, tijdens het spelen niet te dragen. Het is dan ook niet voor niets dat relatief veel oudere beginners voor de cello kiezen. Als je wat kleiner van stuk bent, kun je eventueel kiezen voor een 7/8e cello. Een alternatief is een ¾-cello.

Maar toch, ook als je allang volwassen of misschien zelfs gepensioneerd bent en reeds jarenlang droomt van een viool zijn er doorgaans wel mogelijkheden te vinden om toch op vioolles te gaan. Er zijn namelijk genoeg vioolleraren die je graag les willen geven met als doel dat je na een aantal jaren vlijtig het niveau van verdienstelijk amateur bereikt en bijvoorbeeld in een plaatselijk amateurstrijkkwartet of amateurorkest kan meespelen.

Neuroloog Oliver Sacks over het op latere leeftijd leren musiceren

De beroemde neuroloog Oliver Sacks meldt in een opinieartikel in de New York Times wat het leren van een muziekinstrument op latere leeftijd voor iemand betekent. Hij wijst erop dat de hersenen zich het hele leven van een mens blijven ontwikkelen. Ook als je al op leeftijd bent. Wel is het vaak zo dat leren gemakkelijker is als je nog kind bent.

Elke keer als je, ook als volwassene of senior, een oude vaardigheid oefent of een nieuwe aanleert, versterk je de bestaande neurale verbindingen. In de loop van de tijd gaan de neuronen meer verbindingen met andere neuronen aanleggen en er kunnen dan zelfs nieuwe zenuwcellen ontstaan. Deze neuroplasticiteit treedt bij volwassenen onder meer op als gevolg van normale leerprocessen.

Oliver Sacks hoorde van veel gewone mensen die toen ze ergens in de vijftig of zestig waren, een muziekinstrument leerden spelen. Ook als ze van tevoren zelf geen noten konden lezen, wisten ze niet alleen betrekkelijk vaardig op hun instrument te worden, maar ook veel vreugde eraan te ontlenen.

Volgens Sacks worden tijdens het zelf muziek maken veel verschillende hersengebieden actief. Die moeten met elkaar samenwerken. Dat is nodig voor het lezen van bladmuziek en het op elkaar afstemmen van de fijne spierbewegingen van de handen. Maar ook voor het inschatten en tot uitdrukking brengen van ritme en toonhoogte. En bovendien voor het in verband brengen van muziek met herinneringen en emoties.

Bronnen en verder lezen

  • The Violin Lab; Beth Blackerby; http://www.violinlab.com/
  • Is it Too Late for Adults to Learn to Play the Violin?; Beth Blackerby; http://www.violinist.com/blog/BethatViolinLab/20106/11356/; 14 juni 2010
  • Why do Adults Learn to Play Violin Quicker than Children?; Janice Tucker Rhoda; http://www.abcsofstrings.com/learnviolinquick.html
  • This year, change your mind; Oliver Sacks; http://www.nytimes.com/2011/01/01/opinion/01sacks.html?pagewanted=all; 31 december 2010
  • Neurale plasticiteit; Wikipedia; https://nl.wikipedia.org/wiki/Neurale_plasticiteit

Als volwassene of senior een muziekinstrument leren spelen

Meer informatie over het leren bespelen van een muziekinstrument op latere leeftijd vind je in het artikel als volwassene of senior een muziekinstrument leren bespelen.

Dossier Strijkinstrumenten

Dit artikel maakt deel uit van het dossier viool. Daar vind je een overzicht van alle artikelen over het zelf (leren) spelen van strijkinstrumenten zoals de viool.

Categorieën
Dwarsfluit Kerstmuziek Klarinet Piano Saxofoon Viool

Kerstduetten: Christmas Duets for All

Het bladmuziekalbum Christmas Duets for All (verkrijgbaar bij o.a. bol.com): bevat kerstmuziekduetten met kerstliedjes en andere kerstmuziek van over de hele wereld. Dit muziekboek is verkrijgbaar in zettingen voor een groot aantal verschillende muziekinstrumenten. De arrangementen zijn van de hand van William Ryden en het boek is uitgegeven door de bekende muziekuitgeverij Alfred Publishing.

Speelbaar voor veel combinaties van muziekinstrumenten

Afbeelding van een aantal muziekinstrumenten waarop deze muziek kan worden gespeeld
Christmas Duets for All (bol.com): kerstmuziek voor twee instrumenten

Bijzonder aan dit muziekgave is dat elk deeltje van de reeks duetten voor twee gelijke instrumenten bevat. Zo is er een uitgave met een zetting voor altsaxofoon of esklarinet. Maar er is er bijvoorbeeld ook een voor de dwarsfluit en de piccolo. De fluitist kan dan uit zijn of haar eigen boek (voor dwarsfluit of piccolo) de eerste stem spelen en de saxofonist kan dan uit zijn of haar boek voor altsaxofoon of esklarinet de tweede stem spelen.

Het ligt voor de hand dat een hoog gestemd instrument (zoals een fluit of viool) de eerste stem speelt en een laag instrument (zoals een tenorsaxofoon of een cello) de tweede stem.

In sommige gevallen worden van bepaalde loopjes twee versies gegeven die een octaaf uit elkaar liggen. Als voor een bepaald muziekinstrument een of meer tonen te laag of te hoog zijn, kan de speler ervoor kiezen om dat loopje in het andere octaaf te spelen. Daarbij is het natuurlijk wel van belang om rekening te houden met het karakter van de muziek.

Oplopende moeilijkheidsgraad

Het boek Christmas Duets for All bevat duetten die min of meer naar moeilijkheidsgraad zijn gerangschikt. Een aantal duetten is ook voor beginnende instrumentalisten goed speelbaar. De moeilijkste duetten zijn van gemiddeld niveau.

Stukken in Christmas Duets for All

  • A Child this Day is Born: England
  • A la Media Noche: Puerto Rico
  • Deck the Halls: Wales
  • Entre le boeuf et l’ȃne gris: Frankrijk
    • in dit boek opgenomen onder de titel The Sleep of the Child Jesus
  • Fum, Fum, Fum!: Catalonië
  • Good King Wenceslas: John Mason Neale, Engeland
  • Hark! What Mean Those Holy Voices?: Russische melodie
  • I Saw Three Ships: Engeland
  • Il est Né le Divin Enfant: Frankrijk
    • Nederlandse titel: ’t Is geboren het Goddelijk Kind
    • Engelse titel:  Born Today is the Child Divine
  • It Came upon the Midnight Clear: Richard S. Willis; Verenigde Staten
  • Kommet, ihr Hirten: Bohemen (1870)
    • Engelse titel: The Angels and the Shepherds
  • Marche des rois: George Bizet, Frankrijk
    • Engelse titel in deze bundel kerstduetten: March of the Three Kings
  • Masters in This Hall: William Morris, Engeland
  • O Come All You Faithful, uit Cantus Diversi van J.F. Wade
    • Nederlandse titel: Komt Allen Tesamen
  • O Come, O Come, Emmanuel: Gregoriaans
  • O Little Town of Bethlehem: Lewis H. Redner, Verenigde Staten
  • O Sanctissima: Sicilië
  • O Tannenbaum: Duitsland;
    • Nederlandse titel O dennenboom
    • Engelse titel: Christmas Tree
  • Patapan: Frankrijk
  • Rocking: Tsjechoslowakije
  • Stille Nacht: Franz Gruber, 1818 Duitsland
    • Engelse titel: Silent Night
  • Tell Us Wise Men: Polen
  • The Babe in Bethlem’s Manger Laid: Engeland
  • The New Born Babe: spiritual
  • Unto us a Son is Born: melodie van Piae Cantiones, 1592, Engeland
  • What You Gonna Call Your Pretty Little Baby?: spiritual

Duettenboeken zijn verkrijgbaar voor de volgende muziekinstrumenten

Dit boek is verkrijgbaar voor:
EL9554 Piano / dirigent, hobo
EL9555 Dwarsfluit, piccolo
EL9556 Besklarinet, basklarinet
EL9557 Altsaxofoon (Es-saxen en Es-klarinetten)
EL9558 Tenorsaxofoon
EL9559 Bb-trompet, bariton (G-sleutel)
EL9560 Hoorn gestemd in F
EL9561 Trombone, Bariton (F-sleutel), fagot, tuba
EL9562 Viool
EL9563 Altviool
EL9564 Cello/bas
EL9565 Percussie

Christmas Trios for All en Christmas Quartets for All

Van dezelfde arrangeur William Ryden is in de reeks Holiday Songs From Around the World ook het  bladmuziekalbum Christmas Trios For All met kerstmuziek voor drie muziekinstrumenten en een album Christmas Quartets for All; met kerstmuziek voor kwartetten bij Alfred Publishing verschenen.

Deze en andere boeken met kerstduetten vind je bijvoorbeeld bij bol.com.

Dossier kerstmuziek

Dit artikel maakt deel uit van het dossier kerstmuziek (in opbouw). Zie ook Kerstduetten en andere bladmuziek voor kerstmis.