Categorieën
Gitaar

Wat heb je aan een capo op je gitaar?

Een capo (verkorting van capodastro) is een handig instrumentje om op je gitaarhals te klemmen. Zo’n gitaarklem is handig als je bijvoorbeeld kleine of nog onwennige handen hebt. Of als je wilt zingen bij de gitaar maar je stem komt met de oorspronkelijke toonsoort niet goed tot zijn recht. Of als je graag luitmuziek op de gitaar speelt en de muziek graag op de oorspronkelijke toonhoogte hoort. Of bij bepaalde Engelse en Amerikaanse volksmuziek of flamencomuziek. Hoe en wanneer gebruik je zo’n barréklem en wat zijn de verschillende basismodellen?

Dit artikel bestaat uit de volgende paragrafen.

Wat is de functie van een capo op je gitaar?

Een capo (voluit capodastro of ook wel capotasto) is een speciale gitaarklem die je in een van de vakjes op de toets (de platte kant van de hals) van de gitaar zet. Men noemt deze klem ook wel een barréklem, omdat je met deze gitaarklem feitelijk voor een permanente barrégreep kiest.

Een capo fungeert als een verplaatsbare topkam die alle gitaarsnaren korter maakt en dus hoger doet klinken. Of beter gezegd, de fret direct voor de gitaarklem fungeert als topkam. Zet je de klem bijvoorbeeld op de derde positie, dan klinken alle snaren een kleine terts hoger.

Overigens, als je een capo gebruikt, verandert niet alleen de toonhoogte, maar ook de klankkleur van de snaren. Dat de gitaarsnaren een ander timbre krijgen, heeft te maken met de effectief kortere snaren door het gebruik van de klem.

Waarop let je bij het plaatsen van de capodastro?

Foto van simpele capo (ook wel gitaarklem of barréklem genoemd) aangebracht op de hals van een gitaar
Eenvoudig model capo bron
  • Zet de capodastro zo dicht mogelijk achter de fret (dus net vóór de positie die door de capo als eerste positie gaat fungeren). Maar laat de capo niet op de fret zelf drukken. Dat levert namelijk een dof geluid op, aangezien de capo dan de snaren dempt.
  • Zorg ervoor dat geen enkele gitaarsnaar door de plaatsing van de capo scheef komt te liggen.
  • Bij sommige geavanceerde capo’s kun je de mate van druk op de snaren instellen. Kies voor een zo licht mogelijke druk waarbij alle snaren mooi helder klinken.

Waarom zou je een barréklem op je gitaar willen gebruiken?

Als je kleine of nog onwennige handen hebt, wordt het gitaar spelen gemakkelijker als je een barréklem op bijvoorbeeld de derde of desnoods de vijfde positie plaatst. Hoe dichter je de klem bij het klankgat plaatst, des te kleiner worden de afstanden tussen de fretten en des te minder ver hoef je je vingers dus te spreiden.

Wil je bij de gitaar zingen, maar heeft je stem moeite met de toonhoogte van het lied? Met een capo kun je heel eenvoudig transponeren. Stel dat je een sopraanstem hebt, maar de song heeft een lage ligging, dan kun je, met een klem op de derde positie, zingen op een toonhoogte die bij jouw natuurlijke bereik past.

Als je in een andere toonsoort zingt dan in de bladmuziek genoteerd staat, bespaart de gitaarklem je de moeite te bedenken welke akkoorden je in plaats van de originele akkoorden kunt spelen. Je speelt dan simpelweg de akkoorden die genoteerd staan en dankzij de barréklem worden deze ‘automatisch’ getransponeerd. Aan je vingerzetting hoef je dus helemaal niets te wijzigen.

Voor sommige toonsoorten is een barréklem ook voor gevorderde gitaristen een uitkomst. Daarmee voorkom je een overmatig gebruik van de vaak als lastig beschouwde barrégrepen.

De ene gitaarklem is de andere niet: verschillende modellen

Voorbeelden van capo's voor een gitaar'; Kiko2000; licentie Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0; http://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Datei:Kapodaster.JPG&filetimestamp=20071222155141
Voorbeelden van capo’s voor een gitaar

De meeste akoestische gitaren (klassieke gitaren en folk- of western gitaren) hebben een vlakke toets, terwijl de elektrische gitaren doorgaans een gebombeerde (enigszins bol staande of gewelfde) toets hebben. Voor de meeste akoestische gitaren kies je daarom een rechte capo en voor andere gitaren een type dat met de ronding van de toets meeloopt.

Het bekende, eenvoudige en enigszins verstelbare systeem bestaande uit een reep rubber met aan de achterkant een metalen constructie met uitgespaarde tandjes, aan een nylon bandje met een hefboompje. Dit systeem is verkrijgbaar in een model voor gitaren met een rechte toets en een model voor gitaren met een gebombeerde toets (dat vaak ook voor gitaren met een rechte toets bruikbaar is). Deze capo is even simpel in het gebruik als effectief.

Sommige mensen zweren bij deze eenvoudige en voordelige capo, maar anderen geven de voorkeur aan een geavanceerder en nauwkeuriger instelbaar model. Het nylon bandje van dit simpele model kan in de loop van de tijd wat uitrekken, waardoor deze niet meer betrouwbaar functioneert.

Andere modellen zijn bijvoorbeeld gebaseerd op de idee van een klem. Een klemcapo kun je tijdens het spelen eventueel handig voor het grijpen op de kop van je gitaar zetten voor de stukken waarvoor je geen capo nodig hebt. Let erop dat de klem goed geschikt is voor je hals: bij een relatief dikke hals kan de klem al te hard op de snaren drukken, waardoor deze ontstemmen.

Een aantal gitaristen is enthousiast over geavanceerde capo’s zoals de Shubb-capo die je met behulp van een handig schroefje nauwkeurig kunt aanpassen aan jouw instrument. Er zijn nog heel wat meer luxe modellen die gebaseerd zijn op een klem, klamp of veer. Bovendien bestaan er zogenaamde partiële capo’s waarbij je ervoor kunt kiezen dat slechts een deel van de gitaarsnaren wordt ingedrukt.

Bij welke muziek wordt vaak gebruik gemaakt van capo’s?

Bij Ierse, Engelse en Amerikaanse volksmuziek en bij bijvoorbeeld flamencomuziek spelen muzikanten vaak met een barréklem op hun gitaar. Maar ook bijvoorbeeld sommige popmuzikanten zoals Bob Dylon of Paul Simon maken er graag gebruik van.

Speel je graag luitmuziek op de gitaar? Zet dan een barréklem op de derde positie. Op deze manier kun je op de oorspronkelijke toonhoogte van een luit spelen. Een luit staat namelijk een kleine terts hoger gestemd dan een gitaar.

Een eerdere versie van dit artikel werd op 4 februari 2012 door de auteur, Manon Troppo, gepubliceerd op Infonu.nl onder de titel: ‘Een capo op je gitaar’.

Dossier gitaar

Dit artikel maakt deel uit van het dossier gitaar.

Bronnen

  • Afbeelding met onderschrift ‘Eenvoudig model capo’; licentie Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0; Siebrand (original) Mattgirling (photoshopped version) ; http://en.wikipedia.org/wiki/File:Capo_on_white2.png
  • Afbeelding met onderschrift ‘Voorbeelden van capo’s voor een gitaar’; Kiko2000; licentie Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0; http://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Datei:Kapodaster.JPG&filetimestamp=20071222155141
  • Capo, capotasto, capodastro; Popschool Maastricht; http://www.popschoolmaastricht.nl/college_gitaar_capo.php
  • The Underappreciated Art of Using a Capo; David Hodge; http://www.guitarnoise.com/lesson/the-underappreciated-art-of-using-a-capo/