Muziekinstrument en karakter

 
Voor het laatst aangepast op 25 juni 2018;
 Musiceren algemeen  
apr 242016
 

Welk type muziekinstrument past het beste bij jouw karakter of dat van je kind? Hoe zit het met de geschiktheid van een bepaald muziekinstrument in relatie tot iemands persoonlijkheid? En in hoeverre bepalen de persoonlijkheidskenmerken of iemand geschikt is voor dat instrument? Of helpt het leren spelen van een bepaald muziekinstrument juist voor de ontwikkeling van bepaalde persoonlijke eigenschappen?

Dit artikel bestaat uit de volgende paragrafen.

Selectie van een type muziekinstrument (bijvoorbeeld blaas-, strijk- of akkoordinstrument)

Elk muziekinstrument brengt zijn eigen mogelijkheden en uitdagingen met zich mee. Bijvoorbeeld als het gaat om repertoire, samenspelmogelijkheden, maar ook bijvoorbeeld de geschiktheid van het instrument voor bijvoorbeeld je spieren en gewrichten, je longen en/of je gebit.

Bouw jezelf van tevoren een globaal beeld op van die mogelijk heden en uitdagingen, voordat je kiest voor een bepaald muziekinstrument. Zo voorkom je investeringen in geld maar vooral ook tijd die je achteraf gezien misschien anders had willen besteden.

Als jij of je kind na enkele jaren naar een ander instrument wil overstappen, betekent dat niet alleen een kostbaar tijdverlies. Het opnieuw beginnen op een ander type instrument kan met zich brengen dat het hoogst bereikbare niveau op het nieuwe instrument lager ligt dan wanneer direct op dat instrument zou zijn begonnen. Bovendien kan de leerling ontmoedigd raken als hij opnieuw moet leren om zuivere en mooie tonen te spelen en weer die allereerste simpele oefeningen en wijsjes moet instuderen. Sommige leerlingen gooien het tweede instrument bij gebrek aan geduld daarom al snel aan de kant.

Schoolmuziek en instrumentkeus

In landen waarin schoolmuziek serieus wordt genomen, is op scholen belangstelling voor de relatie tussen de persoonlijkheid van leerlingen en de beschikbare muziekinstrumenten. Dit met het oog op een zo goed mogelijke ‘aansluiting’ tussen de leerling en het te bespelen instrument. Immers, het niveau van het schoolorkest (en daarmee deels ook het aanzien van de school) hangt immers deels af van het enthousiast oefenen van de leerlingen buiten schooltijd?

Een goede match tussen de persoonlijkheid van de speler en een muziekinstrument betekent het verschil tussen een instrument dat regelmatig en met enthousiasme bespeeld wordt of een instrument dat zelden of nooit uit de kast komt. Mede vanwege dit belang hebben wetenschappers en ervaringsdeskundigen de relatie tussen persoonlijkheid en muziekinstrument onderzocht

De wetenschap over het karakter van de muziekleerling

Uit wetenschappelijk onderzoek komt een duidelijk verband naar voren tussen de kenmerken van de persoonlijkheid en de geschiktheid of voorkeur voor bepaalde muziekinstrumenten.

Bekende wetenschappers die uitgebreid in boeken en artikelen in vakbladen over de relatie tussen persoonlijkheid en muziekinstrumenten hebben gepubliceerd zijn bijvoorbeeld Anthony Kemp en Adrian North. Maar ook tientallen anderen hebben in vakbladen voor psychologie artikelen over dit onderwerp gepubliceerd.

Musici en docenten over muziekinstrument en persoonlijkheid

Atarah-Ben Tovim over muziekinstrumenten voor kinderen

Een gemakkelijk leesbaar boek over dit onderwerp is geschreven door Atarah Ben-Tovim en Douglas Boyd; The Right Instrument for Your Child (in het Nederlands vertaald als: Welk instrument past bij mijn kind? (o.a. verkrijgbaar via bol.com).

Atarah Ben-Tovim werd geboren in 1940. Ze begon haar carrière als professioneel dwarsfluitiste bij een orkest, maar ondanks de lovende recensies wilde ze op een gegeven moment toch liever muziekprogramma’s over (klassieke) muziek presenteren. Daarmee werd ze bekend via onder meer radio- en tv-programma’s van de BBC. Ze richt zich sterk op de verbetering van de muziekbeleving door kinderen. Tegenwoordig geeft ze workshops op het gebied van de dwarsfluit en de klarinet.

In haar boek vind je enkele vragenlijsten. Daarmee kun je je een beeld vormen van de muziekinstrumenten waarvoor je mogelijk wilt kiezen, gezien de muzikale, fysieke en psychische eigenschappen die je kind daarvoor nodig heeft. Daarnaast bevat het boek algemene informatie over de verschillende muziekinstrumenten.

Muziekleiders van schoolorkesten over de selectie van instrumenten

Ook sommige muziekleiders van de bekende ‘concertbands’ of ‘marching bands’ in de Verenigde Staten hebben, vaak op grond van hun uitgebreide jarenlange ervaring, uitgesproken opvattingen over de persoonlijkheid van leerlingen en de kans van slagen dat de leerling goed thuis wordt op een bepaald blaasinstrument. Met wat googelen vind je op die manier heel wat boeiende inzichten (die elkaar overigens soms flink tegenspreken).

Wat betekent het leren van een muziekinstrument voor iemands persoonlijke eigenschappen?

Het is duidelijk dat bepaalde persoonlijkheden zich voelen aangetrokken tot of geschikt zijn voor bepaalde muziekinstrumenten.

De indruk bestaat echter dat er sprake is van een wisselwerking. Door het leren bespelen bespelen van een muziekinstrument werkt iemand immers ook (wellicht ongemerkt )aan zijn zelfdiscipline en zijn zelfvertrouwen? Bij het samenspelen in een orkest band of ensemble komt daar bovendien de verdere ontwikkeling van de sociale vaardigheden bij. Zo kan iemand bijvoorbeeld zijn verlegenheid overwinnen door in een muziekgroepje te gaan spelen.

Als je voor een bepaald muziekinstrument voor jezelf of je kind kiest, kun je dat doen op basis van jouw of zijn karaktereigenschappen. Maar misschien wil je daarbij ook rekening houden met bepaalde eigenschappen en vaardigheden zoals zelfdiscipline, zelfvertrouwen en samenwerking die mede verder ontwikkeld kunnen worden door en tijdens het leren spelen op het muziekinstrument van jouw keus.

Hebben blazers, strijkers, toetsenisten, tokkelaars en slagwerkers een bijzondere karakterstructuur?

Vaak hoor je de vraag of mensen van nature houtblazers, koperblazers, strijkers, tokkelaars, toetsenisten of slagwerkers zijn. Feit is in ieder geval dat veel mensen zich tot een bepaald type muziekinstrument voelen aangetrokken .

In het geval van blazers vermoeden sommige onderzoekers dat er een relatie bestaat tussen de orale karakterstructuur volgens Freud en het willen bespelen van blaasinstrumenten. Het zou een teruggrijpen kunnen inhouden op het orale stadium waarin het kleine kind onbewust opnieuw de vreugde van de borstvoeding wil beleven door voorwerpen in de mond te stoppen. Immers, ook het mondstuk van een blaasinstrument wordt in de mond gestopt of tegen de mond gehouden.

De meeste onderzoekers leggen echter liever verbanden die samenhangen met het gemak van het aanleren van de eerste melodieën en de rol van een bepaald instrument in een orkesten of bands.

Groepen muziekinstrumenten

Meer artikelen over over specifieke groepen en afzonderlijke muziekinstrumenten  en persoonlijkheid vind je in de links hieronder.

Een muziekinstrument huren in geval van twijfel over de juiste keus

Als je niet zeker weet of een bepaald instrument echt goed bij je past, kun je eventueel besluiten om in plaats van een muziekinstrument aan te schaffen, er eerst eentje voor een aantal maanden tot een jaar te huren, al dan niet via de muziekschool dan wel via een muziekinstrumentenwinkel. Vaak zal de laatste de huur of een deel daarvan van de koop van dat instrument of een ander muziekinstrument aftrekken.

Een eerdere versie van dit artikel werd op 19 oktober 2011 door de auteur, An Schrijfstra, gepubliceerd op Infonu.nl onder de titel: ‘Muziekinstrument en persoonlijkheid’.

Dossier musiceren algemeen

Dit artikel maakt deel uit van het dossier musiceren. Kijk bijvoorbeeld ook eens in het artikel Wat zegt muziek over jouw persoonlijkheid?

Naast onderstaande bronnen heb ik gebruik gemaakt van mijn eigen jarenlange ervaringen als multi-instrumentalist.

Bronnen

  • The Musical Temperament: Psychology and Personality of Musicians; Anthony Kemp; Oxford University Press
  • The Social Psychology of Music; David John Hargreaves, Adrian C. North; Oxford University Press
  • The Social and Applied Psychology of Music; David John Hargreaves, Adrian C. North; Oxford University Press
  • The Right Instrument for Your Child; a Practical Guide for Parents and Teachers; Atarah Ben-Tovim & Douglas Boyd; Gollancz
  • Musical Instrument Selection; s.n.; http://wik.ed.uiuc.edu/index.php/Musical_Instrument_Selection (linkt werkt niet meer)