Over: evendit.nl en disclaimer
Auteursrecht * Privacy en cookies
Door het gebruik van deze site ga je akkoord met cookies

Eerst klarinet, daarna saxofoon leren spelen?

 
Voor het laatst aangepast op 8 februari 2016;
 Klarinet, Saxofoon
feb 072016
 

De klarinet en de saxofoon zijn allebei houtblaasinstrumenten die met een enkel riet worden bespeeld. Kinderen die saxofoon willen leren spelen, krijgen soms van een muziekdocent het advies om eerst enkele jaren les nemen op een klarinet. Hoe komt dat? Wat zijn bijvoorbeeld met het verschillen in prijs, gewicht, toonbereik en volume? Hoe zit het met de mogelijkheden tot samenspel? Kun je makkelijk en snel overschakelen van een saxofoon naar een klarinet en omgekeerd?

Achtereenvolgens vind je in dit artikel de volgende aspecten behandeld:

Prijs

Een goed studiemodel altsaxofoon van bijvoorbeeld de Yamaha YA275 of de Yamaha YAS475 is minstens enkele honderden euro’s duurder dan een besklarinet van een goed instapmodel (met body van ABS-kunststof, ook wel plastic genoemd). Denk bijvoorbeeld aan de kunststoffen klarinet Buffet Crampon B12 of de Yamaha YCL250. In 2016 kun je dergelijke klarinetten die prima geschikt zijn voor les op de muziekschool al voor rond de 550 euro kopen.

De muzikale smaak van kinderen is zich nog volop aan het ontwikkelen. Het is dan ook niet denkbeeldig dat een kind op een gegeven moment ook belangstelling voor een ander populair muziekinstrument zoals de gitaar ontwikkelt. Hoe minder je aan een bepaald muziekinstrument hebt uitgegeven, des te gemakkelijker beweeg je mee met de zich ontwikkelende eigen smaak van je kind.

Ook als je je afvraagt of een rietblaasinstrument bij jouzelf past, kun je bij je keuze de prijs van dat instrument zwaar laten wegen. Een interessant alternatief is natuurlijk om zo’n instrument enige tijd te huren voordat je al dan niet tot koop over gaat.

Gewicht

Ook al zijn saxofoons van het ene merk wat lichter dan van een ander merk, toch zijn alle saxen aanzienlijk zwaarder dan een besklarinet. Als je voor een kunststof klarinet kiest, is het instrument nog een heel stuk lichter.

Een altsaxofoon van Yamaha weegt bijvoorbeeld 2,2 of 2,5 kg (afhankelijk van het model).

Houten besklarinetten wegen meestal ergens tussen de 0,75 kg of 0,85 kg en de kunststoffen modellen wegen nog een heel stuk minder.

Hoe ‘zwaar’ een instrument aanvoelt, hangt overigens niet alleen af van het gewicht, maar vooral ook van de verdeling van het gewicht dat op de duimen rust. In de praktijk kan een objectief gezien zwaarder instrument qua speelgemak een lichtere, dus meer comfortabele indruk maken.

Een lichtgewicht instrument kan van belang zijn voor kinderen die nog weinig kracht in de handen hebben of voor volwassenen met gevoelige polsen, bijvoorbeeld vanwege RSI-achtige klachten.

Zowel voor de saxofoon als voor de sax zijn er draagkoorden en soms ook tuigjes verkrijgbaar. Deze verminderen de druk van het muziekinstrument op de handen.

Bedenk in het geval van kinderen wel dat een aantal tandartsen en orthodontisten het verstandig acht om kinderen met het leren bespelen van een rietblaasinstrument te wachten totdat hun gebit grotendeels gewisseld is en in ieder geval de vaste voortanden al goed tot ontwikkeling zijn gekomen. Doorgaans is dat het geval als het kind 9 jaar is, maar vaak kunnen kinderen al vanaf 8 jaar aan een rietblaasinstrument zoals de klarinet of sax beginnen. In andere gevallen kan je kind bijvoorbeeld een jaartje op de blokfluit leren muziek te maken.

Voor problemen met je gebit als kind of volwassene bestaan overigens verschillende , vaak simpele oplossingen.

Toonbereik

De saxofoon heeft een normaal toonbereik heeft van ruim 2,5 octaaf. Maar gevorderde saxofonisten halen wel drie of zelfs vier octaven uit hun instrument. De (gewone) besklarinet heeft een normaal toonbereik van wel vier octaven. En een gevorderd speler haalt een nog grotere toonomvang uit zijn instrument.

Klank

Zowel de klarinet als de sax zijn muziekinstrumenten die veel mogelijkheden tot een persoonlijke kleuring van de tonen geven. De klarinet staat bekend als een blaasinstrument met een warme klank. Hoor je een klarinet en een saxofoon naast elkaar, dan valt op dat de saxofoon nog een stuk warmer klinkt dan de klarinet.

Transponeren

omslag van het tipboek Klarinet

Tipboek Klarinet door Hugo Beemsterboer. Inclusief grepentabellen. (bol.com)

De klarinet en de saxofoon zijn allebei transponerende instrumenten. Dat wil zeggen dat als je een bepaalde noot speelt, er een andere noot klinkt. In het geval van de klarinet hoor je een Bes als je een C speelt. De klarinet klinkt dus een hele noot lager dan in de bladmuziek staat genoteerd. Datzelfde geldt voor een tenorsaxofoon en een sopraansaxofoon. Ook de altsaxofoon is een transponerend instrument. Als je een C speelt, klinkt er een Es.
Transponeren is een op zich eenvoudige techniek die je leert als je al wat gevorderd bent op je instrument. Als je prima vista kunt transponeren, kun je gemakkelijker met C-instrumenten samenspelen van muziek die niet speciaal voor transponerende instrumenten staat genoteerd.

Je buren en de klarinet of saxofoon

Als je in een gehorig huis of appartement woont, houd je natuurlijk rekening met de gevoelige oren van je buren. Hoewel je met een klarinet ook doordringend kan klinken, is deze qua volume toch heel wat ingetogener dan een saxofoon. Deze eigenschap kan een overweging vormen bij je keus voor een type muziekinstrument. Overigens zijn zowel voor de klarinet als voor de saxofoon hulpmiddelen verkrijgbaar om het geluid te doen dempen. Deze dempers hebben wel een invloed op het geluid en soms gaat het aanblazen duidelijk zwaarder dan zonder het gebruik van een demper.

Voor welk instrument je ook kiest: in alle gevallen is het verstandig om met de buren afspraken te maken over de tijden waarop jij of je kind dagelijks oefenen en/of spelen.

Mogelijkheden tot samenspel

Voor de klarinet is een zeer groot oorspronkelijk repertoire beschikbaar: van klassiek en barok, tot klezmer, jazz of popmuziek. Ook voor de saxofoon bestaat een groot en gevarieerd repertoire, zij het niet voor oorspronkelijke klassieke en barokmuziek.
Natuurlijk is het klassieke en barokrepertoire wel in de vorm van speciale arrangementen beschikbaar. Maar bedenk dat je zelden een saxofoon in een symfonieorkest aantreft. De Boléro van Ravel is het bekendste stuk waarin een sax een rol heeft. Overigens speelt in het orkest van André Rieu vaak wel een saxofonist met de klassieke muziekstukken mee.

Als je belangstelling hebt voor de wereld van harmonieorkest, fanfare en brassband (beter bekend als de hafabrawereld), is het handig om te weten dat je met een klarinet terecht kan in een harmonieorkest en met een altsaxofoon, tenorsaxofoon of baritonsaxofoon in zowel een harmonieorkest als in een fanfare. Gaat je belangstelling uit naar een sopraansaxofoon, en je bent al flink gevorderd op je instrument, dan vind je mogelijk je plek in een fanfare. Bij een harmonieorkest of fanfare kun je tegenwoordig vaak reeds als enigszins gevorderd speler terecht.

Overstappen van klarinet naar de saxofoon of omgekeerd

Over de vraag of de klarinet dan de saxofoon makkelijker om aan te leren is, zijn de meningen verdeeld. Ook over de vraag of het gemakkelijker is om over te stappen van de klarinet naar de saxofoon of omgekeerd zijn de instrumentalisten het niet met elkaar eens.

Een aantal aspecten van het spelen op een saxofoon of klarinet is verschillend. Zo moet je steviger blazen op een saxofoon dan op een klarinet om een vol geluid te krijgen. En een klarinet vraagt bijvoorbeeld een wat strakkere embouchure dan de sax, dus het aanblazen verloopt niet helemaal op dezelfde manier. Er zijn nog veel meer verschillen tussen het spelen op beide muziekinstrumenten.

In elk geval vinden de meeste ervaringsdeskundigen op sax en klarinet dat het na een overstap van het ene op het andere muziekinstrument niet langer dan enkele maanden hoeft te duren voordat je redelijk goed op je nieuwe instrument kunt spelen. Natuurlijk kost het je jaren en jaren om op je instrument een echt mooie en rijke toon te ontwikkelen.

Dossier klarinet en dossier saxofoon

Dit artikel maakt deel uit van de dossiers klarinet en saxofoon. In deze dossiers vind je een overzicht van alle artikelen over deze buitengewoon veelzijdige enkelrietinstrumenten

Een eerdere versie van dit artikel werd op 8 april 2012 door de auteur, An Schrijfstra, gepubliceerd op Infonu.nl onder de titel ‘Eerst klarinet, later saxofoon leren spelen’.